----- Reklama -----

Monitor 02/10/1999

Harper College w Palatine przy 1200 West Algonquin Road, tel. (847) 925-6000 oferuje program po ukonczeniu ktorego uzyskuje sie tytul Associate in Applied Science in Dental Hygiene. W Stanach Zjednoczonych instruktor higieny jamy ustnej ( Dental Hygienist) wykonuje takze niektore dentystyczne zabiegi profilaktyczne. Aby uzyskac prawo wykonywania zawodu jako higienista dentystyczny nalezy ukonczyc dwuletni program nauczania oraz zdac egzaminy: Dental Hygiene Written National Board Exam i Regional Clinical Exam.

Ze wzgledu na duza atrakcyjnosc zawodu kandydaci musza spelnic dosyc wygorowane wymagania. Po pierwsze, nalezy spelnic podstawowe warunki przyjecia na studia w Harper College:

Dla osob pragnacych podjac studia w pelnym wymiarze godzin (12 godzin kredytowych na semestr):

??wypelnic aplikacje.

? uiscic oplate rejestracyjna w wysokosci $20.00.

??przedstawic swiadectwo ukonczenia szkoly sredniej lub GED

??przedstawic indeks lub odpis indeksu ze wszystkich szkol wyzszych wraz z ewaluacja czyli przeliczeniem na godziny kredytowe.

? dolaczyc wyniki egzaminu ACT - osoby powyzej 24 lat i ktore ukonczyly 12 lub wiecej godzin kredytowych sa zwolnione z tego wymagania.

??srednia ocen na swiadectwie maturalnym musi byc co najmniej 2.5 (w 4.0 punktowej skali) lub srednia ocen z 12 godzin kredytowych ukonczonych w college musi wynosic co najmniej 2.0 lub wiecej (A=4.0, B=3.0, C=2.0, D=1).

? przedstawic dowod ukonczenia co najmniej dwoch semestrow biologii w szkole sredniej lub jednego semestru biologii w college z ocena C (dostateczny) lub wyzsza, dwoch semestrow chemii w szkole sredniej lub jednego semestru chemii w college z ocena C (dostateczny) lub wyzsza, dwoch semestrow z nauk medycznych w szkole sredniej lub jednego semestru z nauk medycznych w college z ocena C (dostateczny) lub wyzsza.

??studenci, ktorzy ukonczyli BIO 130 - Mikrobiologia, BIO - 160 Anatomia czlowieka, BIO 161 - Fizjologia czlowieka, CHM 100 - Chemia w naukach medycznych, CHM - 125 - Chemia organiczna i Biochemia w naukach medycznych, lub DIT 101 - Podstawy zywienia, musza uzyskac co najmniej ocene C (dostateczny) lub wyzsza.

??wszyscy studenci musza przedstawic dowod zdania testu z pisania i czytania ( Harper College Writing / Reading Assesment Test) lub zaliczyc przedmiot English Composition z ocena C lub wyzsza, oraz testu z matematyki ( Harper College Math Assesment Test) lub zaliczyc przedmiot College Math z ocena C lub wyzsza.

??wziac udzial w zebraniu informacyjnym dla kandydatow na program Dental Hygiene.

??zyskac odpowiednia ilosc punktow z egzaminu wstepnego ( Harper College Dental Hygiene Admission).

??zdac egzamin Health Occupations Aptitude Examination.

Oto wstepny plan studiow:

Rok studiow I

Semestr letni

BIO 160 Anatomia czlowieka 4

CHM 100 Chemia w naukach medycznych lub

CHM 125 Chemia organiczna i Biochemia w naukach medycznych 4

__________________

Ogolem 8

Semestr I

BIO 130 Mikrobiologia 4

DHY 100 Wprowadzenie do klinicznej higieny stomatologicznej 5

DHY 159 Anatomia glowy i szyi 3

DHY 161 Anatomia dentystyczna 2

DIT 101 Postawy zywienia 3

__________________

Ogolem 17

Semestr II

BIO 161 Fizjologia czlowieka 4

DHY 101 Kliniczna higiena stomatologiczna I 5

DHY 111 Radiologia dentystyczna 3

DHY 190 Patologia ogolna i jamy ustnej 2

PSY 101 Wprowadzenie do psychologii 3

__________________

Ogolem 17

Semestr letni

DHY 104 Interpretacja stomatologicznej literatury naukowej 2

DHY 151 Kliniczna higiena stomatologiczna II 2

DHY 269 Nauka o materialach dentystycznych 1

DHY 270 Techniki laboratoryjne zastosowania materialow dentystycznych 1

__________________

Ogolem 6

Rok Studiow II

Semestr I

DHY 200 Periodontologia 2

DHY 202 Radiologia I 1

DHY 220 Dentystyka srodowiskowa I 2

DHY 240 Farmakologia stomatologiczna 2

DHY 250 Kliniczna higiena stomatologiczna III 5

DHY 269 Materialy dentystyczne 1

DHY 270 Techniki laboratoryjne zastosowania materialow dentystycznych 1

ENG 101 Kompozycja skladniowa 3

SPE 101 Podstawy komunikacji ustnej 3

__________________

Ogolem 18

Semestr II

DHY 201 Etyka, prawoznawstwo i organizacja pracy 2

DHY 203 Radiologia II 1

DHY 221 Dentystyka srodowiskowa II 2

DHY 240 Kliniczna higiena stomatologiczna IV 5

MAT Matematyka na poziomie college 3

SOC 101 Wprowadzenie do socjologii 3

__________________

Ogolem 16

Przedmioty takie jak kompozycja skladniowa jezyka angielskiego ( English Composition), podstawy komunikacji ustnej ( Speech), wprowadzenie do psychologii, wprowadzenie do socjologii spelniaja wymagania wiekszosci innych kierunkow.

DHY 100 Wprowadzenie do klinicznej higieny stomatologicznej

Ma na celu zapoznanie studenta z rola higienisty dentystycznego w zapobieganiu i kontrolowaniu schorzen stomatologicznych.

DHY 101 Kliniczna higiena stomatologiczna I

Program obejmuje zastosowanie teorii w srodowisku klinicznym oraz wstep do periodontologii. Nacisk kladzie sie na doskonalenie praktycznych umiejetnosci klinicznych ze szczegolnym podkresleniem zachowawczych aspektow stomatologii. Studenci wykonuja rutynowe zabiegi higieniczne.

DHY 104 Interpretacja literatury naukowej z zakresu stomatologii

Program obejmuje przeglad i interpretacje literatury naukowej z zakresu stomatologii. Zawiera takze wprowadzenie do metod badawczych i analizy statystycznej. Przedmiotem nauki sa strategie uzywane w opracowaniach naukowych.

DHY 111 Radiologia dentystyczna

Program nauczania zawiera wiadomosci teoretyczne z fizyki promieniowania, bezpieczenstwa i biologicznych efektow promieniowania jonizujacego. Obejmuje takze techniki przeswietlania jamy ustnej, prace w ciemni i interpretacje zdjec rentgenowskich. Prowadzone sa rowniez cwiczenia praktyczne na manekinach i wybranych pacjentach.

DHY 151 Kliniczna higiena stomatologiczna II

Studenci tego programu odbywaja praktyke kliniczna z zakresu profilaktyki na pacjentach doroslych, lacznie z technikami zapobiegawczymi, robieniem zdjec rentgenowskich oraz rejestracja pacjentow.

DHY 159 Anatomia glowy i szyi

Zajecia maja na celu wprowadzenie do anatomii glowy i szyi ze szczegolnym uwzglednieniem uzebienia czlowieka. Dokonuje sie dokladnej analizy ukladu kostnego, miesniowego, gruczolowego, krazeniowego, nerwowego, nablonkowego. Programobejmuje wprowadzenie do histologii czlowieka i embriologii ust i twarzy.

DHY 161 Anatomia dentystyczna

W ramach tego programu nastepuje zapoznanie studenta z terminami i budowa anatomiczna jamy ustnej lacznie ze szczegolowa budowa morfologiczna korzenia i korony zeba, uzebienia mlecznego i stalego.

DHY 190 Patologia ogolna i jamy ustnej

Zawiera podstawy mikroskopowej i makroskopowej patologii oraz ogolnych procesow patologicznych. Szczegolny nacisk kladzie sie na choroby zebow i na schorzenia tkanki ozebnej. Bada sie zwiazek przyczynowy objawow klinicznych chorob i higieny dentystycznej.

DHY 200 Periodontologia

Stanowi przeglad etiologicznych i histologicznych zagadnien chorob ozebnej ze specjalnym uwzglednieniem tkanki zeba i ozebnej oraz wspomagajacych struktur. Zajecia laboratoryjne maja na celu doskonalenie technik niechirurgicznych.

DHY 201 Etyka, prawoznastwo i organizacja pracy

Zajecia poswiecone sa rozbudowie dzialalnosci gabinetu dentystycznego, procesowi zarzadzania i rozwijania profesjonalnych stosunkow. W ich trakcie rozpatruje sie role higienisty dentystycznego w roznych specjalizacjach dentystycznych i w roznych warunkach pracy.

DHY 202 Radiologia I

Kontynuacja praktyki w technikach przeswietlania, wywolywania i oceny zdjec rentgenowskich.

DHY 203 Radiologia II

Kontynuacja.

DHY 220 Dentystyka srodowiskowa I

Przedmiotem studiow sa podstawy zdrowia publicznego z uzglednieniem planowania srodowiskowego, uslug stomatologicznych, fluoryzacji i innych srodkow zachowawczych.

DHY 221 Dentystyka srodowiskowa II

Kladzie nacisk na rozwoj umiejetnosci instruktazowych w zakresie propagowania zdrowego uzebienia oraz prowadzenia pogadanek dla grup i pacjentow indywidualnych. Program zawiera metodologie nauczania, rozwoj umiejetnosci komunikowania sie z pacjentem i technik motywacyjnych. Obejmuje takze wykorzystanie i zastosowanie pomocy wizualnych. Wyklada sie rowniez strategie promowania dbalosci o zdrowie.

DHY 240 Farmakologia stomatologiczna

Student zapoznaje sie z zasadami dzialania i cechami charakterystycznymi podstawowych grup lekarstw z uwzglednieniem lekarstw uzywanych w schorzeniach dentystycznych.

DHY 240 Kliniczna higiena stomatologiczna III

Kontynuacja zajec praktycznych w zakresie higieny dentystycznej z naciskiem na calkowite leczenie pacjentow z chorobami ozebnej.

DHY 250 Kliniczna higiena stomatologiczna IV

Kontynuacja.

DHY 269 Nauka o materialach dentystycznych

Zawiera charakterystyke, wlasciwosci, sklad i funkcje materialow uzywanych w stomatologii. Takze zapoznanie z technikami i procedurami uzywanymi w leczeniu stomatologicznym.

DHY 270 Techniki laboratoryjne uzycia materialow dentystycznych

Celem zajec jest zaznajomienie studentow z uzyciem materialow dentystycznych ze szczegolnym uwzglednieniem zastosowania materialow uzywanych przez higieniste dentystycznego.

Pacific Northwest, czyli rejon dzisiejszego Seatle byl najbogatszym w calej Ameryce Polnocnej. Wobec powszechnego dostatku wsrod Indian tego obszaru, kazdy mogl utrzymac psa. Jednakze rola psow ograniczala sie do tej, jaka wykonuja nasze czworonogi obecnie, czyli psow-towarzyszy.

W rejonie dzisiejszej Kalifornii ze wzgledu na bardzo lagodny klimat zblizony do srodziemnomorskiego, rolnictwo bylo naturalnym wyborem sposobu zycia mieszkancow tych terenow. Wobec braku zastosowania psy nalezaly do niezwyklych rzadkosci wsrod Indian tych rejonow. Byc moze stad wlasnie bierze sie ich szczegolne traktowanie. Psy mieszkaly swobodnie wraz z wlascicielami lub budowano im wygodne budy. Pogrzeb psa porownywalny byl do pogrzebu czlowieka.

Ze wzgledu na nieslychane bogactwo flory oraz fauny, poczawszy od piatego wieku naszej ery rejon Amazonii zamieszkiwany byl przez niezliczona liczbe plemion i szczepow trudniacych sie myslistwem. W slowniku wielu jezykow z tego rejonu istnialo slowo "pies", gdyz psy byly przedmiotem handlu miedzyplemiennego. Plemiona Taruma oraz Maionggong slynely z hodowli najlepszych psow mysliwskich w rejonie. Plemie Taruma wyginelo, lecz sasiednie plemie Waiwai do dzis z powodzeniem kultywuje tradycje Taruma jesli chodzi o wychowanie psow mysliwskich. Zaskakujace jest bardzo dobre traktowanie psow sluzacych do polowan, przy rownoczesnej ignorancji i zlym traktowaniu reszty psow tej grupy etnicznej. Psy mysliwskie mieszkaly "pod lozkiem" wlasciciela, znany jest nawet zwyczaj budowania specjalnego lozka dla suki w okresie cieczki. Wartosciowe psy polujace byly starannie zywione, a po smierci zakopywane lub kremowane przy placzacym wlascicielu. Jednoczesnie, pozostale psy nigdy nie byly zywione, zas po smierci po prostu wyrzucane do dzungli na pozarcie innym zwierzetom.

Wsrod Indian Bororo z Poludniowej Amazonii za najwartosciowsze zwierzeta uwazane byly papugi, dla ktorych potrafili przyrzadzac kunsztowne posilki. Po smierci wlasciciela, obowiazek opieki nad "osierocona"papuga spadal na barki najblizszych krewnych. Bororo wykazywali zupelny brak przywiazania do swych czworonogow. Byc moze dlatego uzywane do polowan psy szczepu slynely z ogromnej agresji.

Plemie Achuar Are Jivaro z czesci Amazonii nalezacej do dzisiejszego Peru otaczalo swe psy szczegolna opieka. Znana byla nawet uprawa specjalnych ziol sluzacych do leczenia chorych psow. Pozywienie czworonogow skladalo sie z przetartego manioku zmieszanego ze slodkimi ziemniakami. W mysl wierzen szczepowych bezmiesna dieta podnosila chec do polowan. Opieka nad psami w okresach poza czasem polowania nalezala wylacznie do kobiet. Psy byly przedmiotem handlu z sasiednimi plemionami. Wartosc kazdego psa uzalezniona byla od jego zdolnosci lowieckich. Najwyzej cenione byly psy zdolne polowac na dzikie koty, wiec oceloty i jaguary. Czworonogi zdolne do polowan wylacznie na gryzonie, zajmowaly najnizszy szczebel w psiej hierarchii plemienia.

Hodowla psow do celow mysliwskich znana byla rowniez mieszkancom Patagonii, trawiastych pamp Poludniowej Ameryki. Indianskie plemie Tehuelhe zajmujace sie polowaniem na guanaco, znalo dwa rozne typy psow, z ktorych jeden, mniejszy przypominal nieco krotkonogie terriery szorstkowlose, zas wiekszy byl w rodzaju psow polnocnych. Obydwa rodzaje psow nie szczekaly, a jedynie potrafily wyc. Po przybyciu do Ameryki Poludniowej Hiszpanow, Techuelhe blyskawicznie wcielili konie do grupy zwierzat gospodarczych, dodajac mieso konskie do swego jadlospisu. Jednakze rola psow w plemieniu musiala byc szczegolna, gdyz nawet w okresach glodu, nie zdecydowano sie na jedzenie psow.

Podobnie przychylny stosunek do psow mial miejsce wsrod czlonkow plemienia Ona pochodzacego z rejonow Tierra del Fuego (dzisiejsze Chile). Aby dorastajacy chlopiec mogl zostac uznany mezczyzna musial spedzic kilka tygodni w calkowitym odosobnieniu. W czasie tym wolno mu bylo zachowac swego psa. Indianie Ona uzywali swe psy do polowan na guanaco, lisy oraz ptaki. Biali podroznicy zachwyceni byli poziomem wyszkolenia psow Ona, zwlaszcza jesli chodzi o chwytanie ptakow.

Wyszkoleni przez Indian "czworonozni mysliwi" podchodzili bezszelestnie do morskich ptakow drzemiacych na plazach w czasie nocy, by nastepnie po schwytaniu ich zywcem, zaniesc nieuszkodzone do swych wlascicieli. Spozywanie miesa psow bylo surowo zakazane przez zwyczaje Ona, podobnie miesa lisow.

Poludniowi sasiedzi Ona, Indianie Yaghan szkolili psy do polowan na wydry. Ich czworonogi charakteryzowaly sie duza zaciekloscia oraz malymi rozmiarami. Niewielki wzrost psow pozwalal na przewozenie ich w canoe w okresach poszukiwan wydr miedzy wysepkami.

Pierwotne rasy z rejonu Tierra del Fuego wyginely do poczatkow XX wieku. Poniewaz wszystkie zachowane opisy wygladu psow z tego rejonu pochodza z okresu pierwszej polowy XIX wieku, do dzis nie sposob ustalic, czy ostateczny wyglad psow uksztaltowal sie po przekrzyzowaniu ich z psami Hiszpanow przywiezionymi z Europy, czy tez byly to rasy istniejace w formie pierwotnej.

Zyjacy na polwyspie Taitao Indianie Chono byli calkowicie uzaleznieni od morza. Ich pozywienie skladalo sie z ryb, skorupiakow morskich oraz miesa fok. Psy w plemieniu doskonale plywaly, zaganiajac nawet ryby do sieci. Prawdopodobnie pomagaly tez w pracy przy sieciach na powierzchni morza. Chono hodowali rowniez drugi rodzaj psow o malych rozmiarach oraz charakterystycznej dlugiej siersci, ktora uzywana byla do wyrobu nici, z ktorych pozniej przedzono chroniace od wiatru narzuty dla ludzi.

Uzywanie psow do celow lowieckich bylo powszechne na terenach obydwu Ameryk, lecz metody polowan oraz wynikajace z tego sposoby wykorzystania psow byly calkowicie rozne.

U szczepow Indian z rejonu Wyoming, taktyka polowania na jelenie polegala na wykorzystaniu psow do zaganiania zwierzat prosto do ustawionych wczesniej sieci lub wykopanych dolow. Tylko podczas polowania na niedzwiedzie zadaniem psow bylo wpedzanie ich na drzewo. Wykopaliska z tamtego rejonu potwierdzaja znajomosc i umiejetnosc wykorzystania psow do polowan. Podobne metody stosowane byly wsrod szczepow Salish i Thompsons z rejonow Western Plateau. Interesujacy byl rytual przygotowania psow do polowan wsrod Indian Thompsons. Skladal sie on z dwoch czesci, z ktorych jedna stanowila przygotowanie w sensie ducha, a druga ciala. Spirytualna czesc wypelnialy modly i zaklecia wymawiane przez mysliwego. Czesc "ulepszajaca" cialo polegala na uzyskaniu wysokiej tolerancji na bol. Uzyskiwano to za pomoca tortur, ktore aplikowano w rownym stopniu psu i mysliwemu.

Indianie Micmac wierzyli w cudowne dzialanie specjalnej mikstury, ktora rzekomo poprawiala zdolnosci lowieckie psa po jej wypiciu. Napoj przyrzadzano z krwi, gotowanego miesa, wnetrznosci, szczypty popiolu oraz odrobiny surowego miesa. Podobne zwyczaje przyrzadzania i podawania psu specjalnych plynow znane byly rowniez w wielu innych plemionach.

Zgodnie z wierzeniami Indian Caribou, zyjacych w rejonach Labradoru, oczyszczone czaszki bobrow oraz niedzwiedzi zawieszane byly na drzewach by umozliwic psom " przejecie ducha tych zwierzat", co nastepnie ulatwic im mialo ich chwytanie.

Wsrod plemion Indian obu Ameryk powszechnie przypisywano zwierzetom wlasciwosci duchowe. Wedlug wierzen zdecydowanej wiekszosci szczepow, ich poczatki wywodzily sie od zwierzat lub powstaly przy pomocy zwierzat. Stad wyplynely zwyczaje dotyczace podzialu spozycia upolowanego zwierzecia. W plemieniu Rock Cree (z dzisiejszej Kanady) okreslone czesci ciala zwierzecia byly spozywane wylacznie przez mysliwych (mezczyzn). Spozycie ich przez kobiete byloby nie do pomyslenia.

W plemionach Indian Eskimo zyjacych w polnocnej czesci Ameryki powszechne bylo wykorzystanie psow do ciagnienia san zima. W okresach cieplejszych por roku po stopnieniu sniegow, Eskimo uzywali specjalnych skorzanych toreb, ktore polozone na grzbietach psow umozliwialy uzycie tychze czworonogow do przenoszenia towarow na dystans.

Okolo 7,000 lat p.n.e. plemiona zamieszkujace rejon Andow przeszly przeobrazenie z mysliwych w hodowcow w rezultacie udomowienia lam oraz alpak, ktore poprzednio byly celem ich polowan. Mieso, mleko, ale nade wszystko welna zapewnily nieznany bylym koczownikom dostatek, stwarzajac podwaliny pod pozniejsza potege Imperium Inkow. Do pomocy przy wypasie stad lam oraz ich ochrony Inkowie uzywali psow. Byly one wzrostu Airedale Terriera o bujnej siersci pokrywajacej cale cialo. Wedlug opisow przybylych do Ameryki europejskich podroznikow, psy Inkow potrafily obok swych obowiazkow pasterskich skutecznie bronic swych wlascicieli oraz ich dobytku.

Mieszkajacy w poludniowym Chile Indianie Chono oraz Zuni znani byli ze zwyczaju hodowli specjalnej bujnie uwlosionej rasy psow, ktora nastepnie byly strzyzona dostarczajac wartosciowej welny na ubrania. Bez wzgledu na zastosowanie, rozne w poszczegolnych plemionach Indian, wszystkie psy w wieku szczeniecym byly towarzyszami zabaw dzieci oraz dostarczaly rozrywki dla zajmujacych sie dobytkiem kobiet, podczas kiedy mezczyzni wykonywali czynnosci zwiazane z polowaniem lub zapewnieniem bezpieczenstwa szczepu.

Tylko jeden raz psy Indian wystapily jako obroncy plemienia przed bialymi. W 1577 Sir Martin Frobisher poszukujac drogi do Chin, dotarl do zatoki zwanej odtad jego imieniem. Tam ekspedycja napotkala eskimoska osade, ktorej mieszkancy w oryginalny sposob wyrazili swa "goscinnosc" poprzez oddalenie sie i wyslanie swych psow na spotkanie bialych przybyszy. Na rozkaz prowadzacego wyprawe podazono za uchodzacymi Indianami, lecz pogon zostala zatrzymana przez okolo 40 psow okreslonych pozniej przez Frobishera jako "Husky". Psy Indian poprzez swa agresje jednoznacznie wskazaly najwlasciwszy kierunek dalszego marszu dla bialych podroznikow, powodujac odwrot i ucieczke tych ostatnich.

Periodontologia jest nauka zajmujaca sie fizjologia, anatomia i stanami chorobowymi przyzebia. W sklad przyzebia wchodzi caly aparat utrzymujacy zab w kosci: dziaslo, wiazadla zebowe, cement korzeniowy, kosc otaczajaca zab. Stany zapalne moga dotyczyc kazdego z tych elementow. O paradontozie mowimy wowczas, gdy infekcja dotyczy wszystkich tych poszczegolnych elementow.

Zapalenie przyzebia jest rezultatem infekcji powodowanej przez patologiczne organizmy obecne w poddziaslowej mikroflorze. Usuniecie tej mikroflory bakteryjnej spowoduje wiec zatrzymanie procesu zapalnego i postepu choroby.

Terapia dla srednio zaawansowanej choroby przyzebia polega, jak zawsze, na glebokim czyszczeniu, to znaczy na mechanicznym usunieciu pokladow bakteryjnych z nad i spod dziasla. (scaling and root planing) i wygladzeniu powierzchni korzenia. Ta terapia zazwyczaj pomaga, ale w przypadku glebszych kieszonek moze byc mniej efektywna. Po leczeniu w kieszonkach pojawiaja sie korzystne zmiany we florze bakteryjnej. Pojawiaja sie wtedy bakterie tlenowe gram - dodatnie zamiast chorobotworczych bakterii beztlenowych gram - ujemnych.

Antybiotyki i antyseptyki sa uzywane w przypadkach zaawansowanej i ciezkiej choroby przyzebia. W przeszlosci podawano ogolnie wysokie dawki antybiotyku podawanego aby osiagnac duza koncentracje w dziasle. Ten sposob leczenia powodowal jednak duzo objawow ubocznych (alergie, problemy zoladkowo- jelitowe, rozwoj szczepow bakteryjnych odpornych na dany antybiotyk). Wczesniejsze doswiadczenia z antybiotykami podawanymi miejscowo tez nie przynosily obiecujacych rezultatow ze wzgledu na uczulenia powstajace po ich zakladaniu. Obecnie stwierdza sie, ze reakcje uczuleniowe pojawialy sie najczesciej po zazywaniu lekow na bazie penicylin.

Przez ostatnich pare lat datuje sie powrot do zazywania antybiotykow i innych lekow antyseptycznych jako lekow wspomagajacych terapie mechaniczna, a czasami jako jedynych lekow.

Plukanki

Jest to najczesciej uzywana metoda w leczeniu zapalen dziasel (gingivitis). Ale wiadomo, ze plukanki nie powoduja zmian w bakteryjnym skladzie kieszonek, gdyz nie penetruja kieszonek znajdujacych sie pod dziaslem.

Najczesciej uzywanym lekiem jest plukanka chlorheksydyna (Peridex), (Perigard). Jest ona silnym lekiem antybakteryjnym.

Podziaslowe irygacje

Nie sa one zbyt czesto uzywane, gdyz pacjent musi miec duza zdolnosc manualna aby wprowadzic cienka kaniule poddziaslowo. Efekt rowniez nie jest zadowalajacy z uwagi na ciagla wymiane plynu dziaslowego w kieszonce. Przeplyw plynu jest ciagly i lek nie ma czasu aby odpowiednio zadzialac, gdyz jest szybko wyplukiwany z kieszonki. Irygacje powinny byc stosowane bardzo czesto aby mialy jakikolwiek wplyw na flore bakteryjna.

Wlokna

Najczesciej uzywanym lekiem z tej grupy jest Actisite. Sa to specjalnie spreparowane wlokna nasaczone tetracyklina. Wlokna wklada sie do kieszonki dziaslowej i zabezpiecza sie przed wypadnieciem poprzez zalozenie opatrunku periodontologicznego lub specjalnego lakieru cyjanoakrylowego. Wlokna pozostawia sie w kieszonkach przez okolo 10 dni. Podczas nastepnej wizyty trzeba je wyjac. Zakladanie tych wlokien jest czasochlonne i trudne. Koszta tych zabiegow nie sa pokrywane przez ubezpieczenia i pacjent musi za nie placic z wlasnej kieszeni.

Blony i wiorki.

Lepiej dostosowuja sie do ksztaltu kieszonki niz wlokna. Latwiej sie je wprowadza do kieszonek. Ulegaja one rowniez biodegradacji i nie trzeba ich po okreslonym czasie usuwac z kieszonek. W ten sposob dostarczane sa takie leki jak tetracykliny, minocyklina, metronidazol i chlorheksydyna.

Chlorheksydyna (Periochip)

System ten dostarcza cholheksydyne poddziaslowo po czyszczeniu glebokim przez okres 7 do 10 dni po zabiegu i ulega calkowitemu wchlonieciu w tym czasie. W rezultacie stosowania tego typu lecze nia stwierdzono zatrzymanie rozwoju bakterii w 99%, splycenie kieszonek dziaslowych nawet do 2 mm, ustapienie krwawienia. Lek nie wywoluje odpornosci bakteryjnej. Rowniez i w tym przypadku leczenie nie jest objete ubezpieczeniem dentystycznym.

Zele

Metoda ta jest najprostsza metoda wprowadzania leku poddziaslowo. Lek jest w postaci plynnej, ulega zgestnieniu po wstrzyknieciu do kieszonki.

Minocyclina (Dentomycin)

Moze rowniez spowodowac odpornosc bakteryjna, wymaga czestych aplikacji do kieszonki.

Metronidazol (Elyzol)

System ten jest rozpowszechniony w Europie. Wymaga dwoch aplikacji zelu w odstepie tygodnia. Badania nie wykazaly poprawy w glebokosci kieszonek.

Doxycycline (Atrdiox)

Jest rowniez lekiem, ktory ulega wchlanianiu. Musi byc jednak przykryty przez opatrunek periodontologiczny i przez to wymaga kolejnej wizyty w czasie ktorej nastapi jego usuniecie. Jest to rowniez silny antybiotyk mogacy spowodowac odpornosc szczepow bakteryjnych w przyszlosci. Nie powinien byc stosowany u pacjentow z uczuleniem na tetracykliny. Nie moze byc rowniez stosowany u kobiet w ciazy, gdyz powoduje permanentne przebarwienie zebow plodu.

Metody miejscowego wprowadzania lekow powinny byc stosowane po czyszczeniu glebokim, gdyz wtedy maja najwieksza skutecznosc. Moga byc one stosowane w miejscach szczegolnie opornych po czyszczeniu glebokim (mechanicznym). Stwierdzono ze jest to bardzo efektywna metoda wspomagania przy zwalczaniu infekcji przyzebia.

Inna metoda stosowania lekow w parodontozie jest zazywanie antybiotyku doustnie, ogolnieustrojowo. Obecnie wprowadzono antybiotyk Doxycykline (Periostat) w dawkach 20 mg, ktory ma bardzo korzystne dzialanie na tkanki przyzebia w zaawansowanej i ciezkiej parodontozie. Doxycyklina byla znana juz dawno, ale dawka tego leku byla za duza do celow periodontologii. Antybiotyk ten hamuje czynnosc enzymu kolagenazy, ktora w odpowiedzi na obecnosc bakterii powoduje destrukcje wlasnych wlokien kolagenowych podtrzymujacych zab. Gdy zniszczone sa wlokna, zab zaczyna sie ruszac i wypada. Kapsulki stosuje sie 2 razy dziennie przez okres 9 miesiecy. Powinny byc przyjmowane na godzine przed posilkami i popite duza iloscia wody. Lek ten ma niskie stezenie doxycycliny, ale objawy uboczne moga sie pojawic nawet przy tych nizszych dawkach. Stosowac go nalezy zgodnie z instrukcja zazywania.

Wszystkie te metody stosowania lekow sa przepisywane lub stosowane przez lekarza. Nie wszystkie ubezpieczenia pokrywaja ten rodzaj terapii. Na pacjenta spada wiec odpowiedzialnosc za oplate leczenia. Cena za zalozenie miejscowo leku wynosi od $50 za jeden zab. W przypadku gdy pacjent ma 5 miejsc, ktore wymagaja dodatkowego zastosowania leku, cena wzrosnie do $250 za caly zabieg.

Warto wzbogacic swoja wiedze o nowe mozliwosci leczenia parodontozy. Badania zapewne przyniosa nam nastepne coraz to lepsze metody walki z parodontoza.

Jak zawsze najbardziej skuteczna i najtansza pozostanie jednak profilaktyka, czyli szczotka i nitka miedzyzebowa.

I. Uzycie tytoniu w skali globalnej

1. Raport Swiatowej Organizacji Zdrowia na temat uzycia tytoniu.

Choroby zwiazane ze stylem zycia sa przyczyna 70-80% zgonow w rozwinietych krajach swiata i 40% zgonow w rozwijajacych sie krajach swiata.

Palenie

Swiatowa Organizacja Zdrowia ( WHO) liczbe nalogowych palaczy na swiecie ocenia obecnie na 1,100,000,000 osob. Okolo 300 mln znajduje sie w krajach rozwinietych (200 mln mezczyzn i 100 mln kobiet), a w krajach rozwijajacych sie jest ich trzykrotnie wiecej, okolo 800 mln.

W skali globalnej liczba ta wynosi okolo 30% ludzi (48% mezczyzn i 12% kobiet). Kazdego dnia rozpoczyna palenie tytoniu 3000 dzieci w USA, okolo 10,000 w Europie Srodkowej i Wchodniej, a w skali swiatowej okolo 60,000 dzieci i mlodziezy. Dzieci sa w zachodnim swiecie najzdrowsza grupa populacji, ale sa one jednoczesnie najbardziej narazone na zagrozenia cywilizacyjne.

Jakie sa konsekwencje dzialalnosci poteznego przemyslu tytoniowego? Uzycie tytoniu doprowadza do przedwczesnej smierci okolo 10000 osob kazdego dnia w skali swiatowej. Jezeli ten proces bedzie kontynuowany, to w latach 20-tych i 30-tych kolejnego wieku umierac bedzie przedwczesnie okolo 10 mln ludzi w skali rocznej wskutek palenia. Na podstawie obecnych trendow spozycia wyrobow tytoniowych przewiduje sie, ze ponad 500 milionow zyjacych obecnie ludzi padnie ofiara tytoniu. Tyton staje sie w szybkim tempie przyczyna wiekszej liczby zgonow i przypadkow inwalidztwa niz jakakolwiek choroba.

Palenie papierosow doprowadzi do przedwczesnej smierci jednej osoby sposrod dwoch mlodych palaczy. Uzycie tytoniu jest wiec najwieksza, mozliwa do zapobiezenia przyczyna wielu przedwczesnych chorob i smierci.

Tabela wskazuje wyraznie na przesuwajace sie rynki zbytu dla przemyslu tytoniowego z Ameryki Polnocnej i Zachodniej Europy - gdzie swiadomosc zgubnych skutkow palenia jest znacznie wyzsza, w kierunku takich regionow swiata jak Srodkowa i Wschodnia Europa, Azja, gdzie istnieje wieksza otwartosc na zachodnie produkty tytoniowe i jednoczesnie mniejsza swiadomosc prozdrowotna, a takze slabsze przepisy ustawodawcze chroniace spoleczenstwa przed zagrozeniami chorobowymi i przedwczesna smiercia spowodowana uzywaniem produktow tytoniowych.

W niektorych krajach azjatyckich, takich jak Chiny, Kambodza, Wietnam, Polnocna Korea okolo 60 procent mezczyzn jest uzaleznionych od tytoniu. Pojawia sie tez niebezpieczny trend wsrod kobiet wskazujacy na coraz wieksze uzaleznienie od tytoniu.

2. Kwestie ekonomiczne zwiazane z uzyciem tytoniu w skali globalnej

W 1997 roku swiatowi uzytkownicy nabyli okolo 6 trylionow papierosow, wedlug raportow Swiatowej Organizacji Zdrowia, za sume ktora szacunkowo wynosi okolo $262 miliardow dolarow wartosci obrotowej.

Najwiekszy swiatowy producent tytoniu, firma Philip Morris osiagnela obroty ze sprzedazy tytoniu siegajace $72 milionow dolarow, w wiekszosci pochodzace ze sprzedazy produkow tytoniowych poza granicami USA.

Dla poteznego przemyslu nikotynowego najwiekszymi rynkami zbytu sa Srodkowa i Wschodnia Europa oraz kraje Trzeciego Swiata.

Philip Morris jest jednym z trzech najwiekszych swiatowych potentatow tytoniowych, obok RJ Reynolds i British-American Tobacco.

W ostatnich latach przemysl tytoniowy wydawal sume okolo 6 miliardow dolarow rocznie na reklame i promocje produktow tytoniowych.

Uzycie tytoniu wywiera negatywny wplyw na budzet indywidualnych osob. W Chinach, ktore sa najwiekszym swiatowym konsumentem produktow tytoniowych biedni ludzie wydaja na produkty tytoniowe okolo 60% swoich dochodow, czestokroc odbywa sie to kosztem jedzenia czy edukacji.

W wielu z krajow azjatyckich dochod panstwa ze sprzedazy produktow tytoniowych wynosi 30, 40, a czasami nawet 50% i z pewnoscia nie jest w interesie panstwa zubozanie stanu swojego dochodu.

3. Nowy prezydent Swiatowej Organizacji Zdrowia - Dr. Bruntland na temat tytoniu

Swiatowa Organizacja Zdrowia jest jedna z najbardziej preznych galezi Organizacji Narodow Zjednoczonych, ktora zajmuje sie sprawami zdrowia w skali ogolnoswiatowej.

Inauguracyjne przemowienie Dr. Bruntland, nowego prezydenta Swiatowej Organizacji Zdrowia, na 51 Zgromadzeniu Swiatowej Organizacji Zdrowia, Genewa, 13 maja 1998 roku zawiera obszerne fragmenty poswiecone koniecznosci walki z paleniem. Dr. Bruntland wymienia dwa priorytety swojego dzialania, a zarazem dwa projekty, ktorych realizacje rozpoczeto w lipcu 1998 roku. Pierwszym jest walka z malaria, zas drugim - choroby cywilizacyjne, wsrod ktorych na naczelnym miejscu stawia przedwczesna umieralnosc na skutek palenia tytoniu. Tylko w 1998 roku liczbe ofiar tytoniu szacuje sie na 4 miliony, a jesli nie zostana podjete radykalne dzialania liczba ta moze osiagnac 10 milionow w 2030 roku, przy czym polowa z nich umrze w wieku srednim.

Jako grupe najbardziej zagrozona wymienia on dzieci i mlodziez proponujac jednoczesnie by uniemozliwic reklamowanie, dofinansowanie i promowanie tytoniu.

Oswiadczenie przywodcow Grupy G-7

(najbardziej uprzemyslowionych krajow swiata) i Rosji w Denver, Kolorado, 22 czerwca 1997 roku poswieca rowniez duza uwage ochronie zdrowia dzieci jako fundamentalnej wartosci. Wsrod konkretnych postulatow wymienia ono wymiane informacji w zakresie zapotrzebowania na mikrobiologicznie czysta wode pitna, zredukowanie ekspozycji na olow, zanieczyszczenie powietrza dymem tytoniowym i inne typy skazenia.

4. Sytuacja w USA.

W USA i w krajach Zachodniej Europy przemysl tytoniowy zaczal tracic popularnosc spoleczna wskutek przeprowadzenia dziesiatkow tysiecy badan naukowych nad skutkami uzycia tytoniu w ciagu ostatnich kilku dekad, za czym poszly raporty srodkow masowego przekazu.

Wsrod ostatnich sukcesow prawnych wymienic mozna wywalczenie odszkodowania w wysokosci ponad 246 miliardow dolarow od przemyslu tytoniowego, tzw. tobacco settlement, ktore bedzie wyplacane w ciagu najblizszch 25 lat.

Zwyciestwem zakonczyl sie takze proces prawny prowadzony przez prokuratora stanowego w Illinois Jim Ryan, ktory wraz ze swoim zespolem adwokackim uzyskal odszkodowanie w wysokosci 9,1 mld dolarow od przemyslu tytoniowego na leczenie szkod spowodowanych uzyciem tytoniu.

W chwili obecnej rzady poszczegolnych stanow w USA beda dysponowac kwotami milionow dolarow z tzw. tobacco settlement na dzialalnosc prozdrowotna, prewencyjna i legislacyjna.

Dotychczas fundusze przemyslu tytoniowego przekraczaly tysiace razy fundusze dzialaczy prozdrowotnych na akcje antynikotynowe. Stad ilosc osob uzaleznionych od tytoniu wciaz narastala pod wplywem wyspecjalizowanej reklamy i promocji tytoniowej.

W chwili obecnej przemysl tytoniowy jest otwarty coraz bardziej na negocjacje nie tylko w skali USA, ale takze w skali calego swiata, odczuwajac coraz wieksza presje ze strony srodowisk medycznych, mass-mediow, srodowisk prawniczych, spoleczenstw calego swiata i ze strony swoich najwiekszych odbiorcow - palaczy. Ci ostatni czuja sie wielokrotnie oszukani i wykorzystani ponoszac konsekwencje zdrowotne i finansowe; czuja sie bezradni bezskutecznie probujac zerwac z nalogiem.

II. UZYCIE TYTONIU W EUROPIE

1. Sytuacja w Zachodniej Europie

W Europie Zachodniej ilosc zuzycia tytoniu zdecydowanie maleje w ostatnich dziesiecioleciach. Wynosila ona 626,4 miliarda sztuk papierosow w roku 1996. Przyczynily sie do tego gruntowne badania naukowe, wspolpraca srodkow masowego przekazu i postepujaca prozdrowotna dzialalnosc legislacyjna, a takze moda na niepalenie.

W Europie Zachodniej wzrasta dostepnosc uslug dla osob pragnacych sie wyzbyc nalogu palenia tytoniu. Rowniez wysokosc podatkow w niektorych krajach Zachodniej Europy jest na tyle wysoka, ze pozwala to pokryc szereg kosztow uslug medycznych spowodowanych uzyciem tytoniu, przykladem tutaj jest Norwegia.

Parlament Europejski uchwalil specjalna ustawe, ktora weszla w zycie 13 maja 1998 roku. Przepisy dyrektywy odnosza sie do reklamy i sponsorowania produktow tytoniowych. Te regulacje prawne beda wchodzic w zycie na przestrzeni kolejnych lat, ale nie pozniej niz 1 pazdziernika roku 2006.

A oto najwazniejsze z uchwalonych przepisow:

· ustawa ma na celu ujednolicenie ustawodawstwa panstw czlonkowskich Unii Europjskiej.

· komisja stawia sobie za cel ochrone zdrowia, bezpieczenstwa, srodowiska konsumenta lub indywidualnych osob, a w szczegolnosci mlodych osob podatnych na reklame produktow tytoniowych.

· zakaz reklamy i promocji z wyjatkiem drukowanych mediow w ciagu najblizszych 3 lat.

· zakaz reklamy w drukowanych mediach - w ciagu 4 lat.

· zakaz sponsorowania wydarzen sportowych przez przemysl tytoniowy oprocz tych, ktore sa organizowane na swiatowa skale - w ciagu 5 lat.

· zakaz sponsorowania wydarzen organizowanych na swiatowym poziomie - w ciagu 8 lat, ale nie pozniej niz 1 pazdziernika 2006 roku. (Ten artykul wiaze sie z mozliwoscia poszerzenia jurysdykcji Europejskiej Unii poza kraje czlonkowskie).

· powyzsza dyrektywa nie powinna powstrzymywac krajow czlonkowskich od ustanowienia, zgodnie z traktatem, bardziej restrykcyjnych wymagan zwiazanych z reklama i promocja produktow tytoniowych, ktore uznaja za sluszne aby zagwarantowac ochrone zdrowia obywateli [Adaptacja Dyrektywy - Art. 5].

Dyrektywa odnosi sie do krajow Unii Europejskiej, ale szereg krajow ktore ubiegaja sie o czlonkowstwo Unii: jak Polska, Wegry, Czechy, a takze inne beda musialy dostosowac swoje ustawodawstwo do wymogow ustawodawstwa Unii Europejskiej.

2. Sytuacja Zdrowotna w Europie Srodkowej i Wschodniej.

Europa Wschodnia jest jednym z najbardziej zagrozonych obszarow, jesli chodzi o uzycie tytoniu. Zuzycie tytoniu wynosi w granicach 702 miliardow sztuk papierosow rocznie.

W ten rejon swiata przesuwaja sie rynki zbytu przemyslu tytoniowego. Jest to wynikiem realizacji planow strategicznych przemyslu tytoniowego, takze zaproszenia przemyslu tytoniowego do wspolpracy przez niektorych politykow.

Przemysl tytoniowy korzysta z uslug najlepszych ekspertow w dziedzinie prawa, politycznych doradcow takich jak byla premier Wielkiej Brytanii - Margaret Thatcher, ktora firma Philip Morris wynajela jako konsultanta w niepelnym wymiarze czasu na trzyletnim kontrakcie o wartosci 2 milionow dolarow celem wypracowania strategicznych planow ekspansji firmy na rynki Wschodniej Europy.

W dniach od 11 do 13 maja 1998 roku odbyla sie w Warszawie w Centrum Onkologii-Instytucie imienia Marii Curie Sklodowskiej miedzynarodowa konferencja naukowa pod haslem " Sytuacja Zdrowotna w Europie Srodkowej i Wschodniej po transformacji 1989 roku".

Konferencja naukowa zostala zorganizowana pod auspicjami Ministerstwa Zdrowia i Opieki Spolecznej, Instytutu Badan nad Rakiem, Instytutu Onkologii, Ministerstwa Finansow, Swiatowej Organizacji Zdrowia, Banku Swiatowego i Fundacji Promocja Zdrowia.

Konferencja przyciagnela grupe 150 specjalistow od spraw zdrowia i ekonomii z Europy Srodkowej, Wschodniej oraz z wielu krajow swiata, reprezentujacych rzady, osrodki akademickie i instytucje rzadowe.

Wstrzasajacymi faktami bylo to, ze w Europie Srodkowej i Wschodniej umiera przedwczesnie okolo pol miliona osob wiecej niz przed 1989 rokiem. Sytuacja jest wiec alarmujaca i wymaga natychmiastowej reakcji rzadow, organizacji spolecznych, pozarzadowych oraz obywateli zainteresowanych poprawa stanu zdrowia tych spoleczenstw.

Jest to w wiekszosci skutkiem chorob cywilizacyjnych wywolanych wzrostem uzycia tytoniu, wzrostem spozycia alkoholu, niskim spozyciem owocow, warzyw oraz tluszczow roslinnych, ktore sprawiaja, ze przedwczesna smiertelnosc jest o pol miliona wyzsza niz przed 1989 rokiem.

Pozytywnymi zjawiskami zdrowotnosciowymi dostrzeganymi przez naukowcow sa: spadek smiertelnosci noworodkow w powyzszych krajach, obnizenie smiertelnosci wskutek chorob infekcyjnych.

Katastrofalnym zagrozeniem epidemiologicznym jest to, ze kazdego dnia okolo dziesieciu tysiecy dzieci i mlodziezy popada w uzaleznienie od tytoniu w Europie Srodkowej i Wschodniej. Wiecej niz jedna trzecia osob w tej grupie umrze przedwczesnie na choroby spowodowane paleniem tytoniu. Przyniesie to smiertelne zniwo w kolejnych dekadach, jezeli nie nastapi radykalna zmiana sytuacji.

Najwiekszym zagrozeniem dla zdrowia i zycia kobiet jest wzrastajaca zapadalnosc na raka pluc. Jezeli ten trend utrzyma sie, to doprowadzi to do podwojenia smiertelnosci wsrod kobiet na raka pluc w najblizszych dwoch dekadach. Bezposrednia przyczyna tego zjawiska jest wzrost palenia tytoniu wsrod kobiet.

" Palenie tytoniu jest prawdopodobnie najwiekszym pojedynczym czynnikiem smiertelnosci w Europie Srodkowej i Wschodniej" powiedzial Dr. Richard Peto, z uniwersytetu w Oxfordzie, swiatowej slawy ekspert w dziedzinie badan medycznych i epidemiologii.

" Musimy sobie uswiadomic, ze nie mozna osiagnac dobrobytu bez poprawy stanu zdrowia spoleczenstwa" - stwierdzil prof. Witold Zatonski, kierownik Zakladu Epidemiologii i Prewencji Nowotworow w Centrum Onkologii-Instytucie, a jednoczesnie inicjator konferencji i jeden z glownych jej mowcow.

Ponizej prezentuje dyskutowane na konferencji propozycje strategicznych zmian w celu poprawy sytuacji zdrowotnej spoleczenstwa srodkowoeuropejskiego:

· wzmocnienie czynnikow ochronnych poszczegolnych osob jak i calego spoleczenstwa:

· promowanie aktywnosci fizycznej

· promowanie intensywnych kampanii edukacyjnych na temat szkodliwosci alkoholu i tytoniu oraz promowanie zdrowego odzywiania

· wprowadzanie szybkiej diagnostyki lekarskiej majacej na celu szybkie wykrycie zagrozen chorobowych. Przykladem jest tutaj Finlandia, gdzie objeto badaniami powszechnymi wszystkie kobiety w wieku 25-60 lat, co pozwala na wczesne wykrycie zagrozen chorobowych typowych dla kobiet.

· podniesienie podatku na tyton i alkohol. Czesc z dochodu powinna byc przeznaczona na promocje zdrowia.

· wprowadzenie calkowitego zakazu reklamy i promowania tytoniu.

· zastapienie tluszczow zwierzecych tluszczami roslinnymi produkowanymi na rodzimych produktach

III. DZIALALNOSC ANTYNIKOTYNOWA W POLSCE.

Dotychczasowe osiagniecia:

W ostatnich dwoch dekadach Polska przesunela sie z 11 miejsca na liscie swiatowych konsumentow tytoniu w przeliczeniu na jednego mieszkanca na pierwsze miejsce w swiecie. W Polsce wypala sie okolo 100 miliardow papierosow w skali rocznej, co daje okolo 3300-3500 sztuk papierosow na doroslego mieszkanca. Statystyki z 1992 roku wskazywaly nawet liczbe 3620 papierosow na dorosla osobe w skali rocznej.

Palenie tytoniu w Polsce jest zjawiskiem powszechnym - w 1997 roku palilo codziennie 42% mezczyzn i 23% kobiet; w tym 30% kobiet palilo tyton w czasie ciazy - okolo 120 000 narazajac siebie i plod na dzialanie ponad 4000 szkodliwych substancji, w tym okolo 40 substancji rakotworczych.

Polskie kobiety zaczynaja palic w coraz wiekszym stopniu niz mezczyzni i zaczynaja coraz czesciej umierac, podobnie jak mezczyzni, na raka pluc.

Szacuje sie, ze codziennie rozpoczyna w Polsce palenie okolo 500 dzieci, ktore wypalaja w Polsce okolo 3-4 miliardy papierosow rocznie. Co roku palenie tytoniu w Polsce jest przyczyna okolo 70,000 przedwczesnych zgonow.

Opanowanie epidemii nikotynizmu w Polsce jest jednym z najwazniejszych celow polityki zdrowotnej majacej na celu poprawe zdrowia spoleczenstwa polskiego. Wskazuja na to zarowno straty ludzkie: kilkadziesiat tysiecy przedwczesnych zgonow z powodu chorob ukladu krazenia i raka pluc, swiadcza o tym takze koszty ekonomiczne spowodowane paleniem.

Zjawisko rozpowszechnienia tytoniu jest rezultatem dzialania wyspecjalizowanej reklamy, presji spolecznej, strategicznych poczynan przemyslu tytoniowego, a istnienie problemu tytoniowego jest efektem silnego uzaleznienia palacza od nikotyny i ekonomicznych powiazan rynkowych przemyslu tytoniowego z roznymi galeziami gospodarki.

Czynnik ekonomiczny odgrywa ogromna role w wielu poczynaniach budzetowych panstwa. Budzet Polski z tytulu produkcji i obrotu wyrobami spirytusowymi i tytoniowymi wynosi ponad 13% z tych dwoch branz, co przemawia do wielu politykow.

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalil

w dniu 9 listopada 1995 roku ustawe

o ochronie zdrowia przed nastepstwami uzywania tytoniu i wyrobow tytoniowych

(Dz.U. Nr.10, poz.55 z 30.01.1996),

ktora weszla w zycie 1 maja 1996 roku.

Juz we wstepie w art 1. ustawa stwierdza, ze organy administracji rzadowej i samorzadu terytorialnego sa obowiazane do podejmowania dzialan zmierzajacych do ochrony zdrowia przed nastepstwami uzywania tytoniu oraz wspierac w tym zakresie dzialalnosc medycznych samorzadow zawodowych, organizacji spolecznych, fundacji, instytucji i zakladow pracy, a takze wspoldzialac z kosciolami i innymi zwiazkami wyznaniowymi.

Program okreslajacy polityke prozdrowotna, spoleczna i ekonomiczna, zmierzajacy do zmniejszenia uzywania wyrobow tytoniowych jest ustalany przez Rade Ministrow, ktora sklada coroczne sprawozdanie Sejmowi z realizacji tego progrmu w terminie do 30 kwietnia.

Zakaz palenia w miejscach pracy.

Wielkim osiagnieciem ustawy jest to, ze zabrania palenia wyrobow tytoniowych poza wyraznie wyodrebnionymi miejscami:

· w zakladach opieki zdrowotnej,

· szkolach i placowkach oswiatowo-wychowawczych,

· w pomieszczeniach zamknietych zakladow pracy oraz innych obiektach uzytecznosci publicznej.

W szczegolnych przypadkach Minister Obrony Narodowej, Minister Spraw Wewnetrznych i Minister Sprawiedliwosci okresla w drodze rozporzadzen zasady dopuszczalnosci uzywania wyrobow tytoniowych na terenie podlegajacych im obiektow zamknietych.

Rada gminy ma takze pelnomocnictwo ustalic w drodze uchwaly dla terenu gminy miejsca przeznaczone do uzytku publicznego jako strefy wolne od dymu tytoniowego.

Ustawa zabrania sprzedazy wyrobow tytoniowych osobom do lat 18, jak rowniez sprzedazy wyrobow tytoniowych w zakladach opieki zdrowotnej, w szkolach i placowkach oswiatowo-wychowawczych oraz na terenie obiektow sportowo-rekreacyjnych.

Ograniczenie dostepnosci produktow tytoniowych w tej ustawie jest zgodne z powszechnie uznawana w USA zasada, ze nalezy dzieci i mlodziez chronic przed uzaleznieniem tytoniowym i konsekwencjami uzycia tytoniu. W Polsce ustawa antynikotynowa polozyla w tym aspekcie kres praktykowanemu przez wielu rodzicow wysylaniu dzieci po paczke papierosow.

Zakazana jest ponadto sprzedaz w automatach ulicznych oraz papierosow w opakowaniach zawierajacych mniej niz dwadziescia sztuk oraz luzem bez opakowania. Zabrania sie takze produkcji i wprowadzania do obrotu wyrobow tytoniowych bezdymnych. Zabrania sie reklamowania i promocji wyrobow tytoniowych, rekwizytow tytoniowych i produktow imitujacych wyroby lub rekwizyty tytoniowe oraz symboli zwiazanych z uzywaniem tytoniu w telewizji, radiu i kinach, prasie dzieciecej i mlodziezowej, zakladach opieki zdrowotnej, placowkach kulturalno-oswiatowych, szkolach wyzszych i obiektach sportowo-rekreacyjnych.

Na kazdym jednostkowym opakowaniu papierosow dopuszczonych do obrotu handlowego powinny byc w sposob widoczny, czytelny i trwaly umieszczone:

 co najmniej dwie rozniace sie w tresci informacje ostrzegajace przed szkodliwoscia uzywania tytoniu. Informacje te, sformulowane w jezyku polskim, umieszcza sie na powierzchni nie mniejszej niz 30% kazdej z najwiekszych stron jednostkowego opakowania papierosow.

Na reklamie wyrobow tytoniowych umieszcza sie widoczny i czytelny napis ostrzegajacy o szkodliwosci uzywania tytoniu, zajmujacy co najmniej 20% powierzchni reklamy.

Minister Zdrowia i Opieki Spolecznej okresla w drodze rozporzadzenia, tresc, wzory i sposob umieszczania napisow, a takze dopuszczalna zawartosc substancji szkodliwych dla zdrowia w wyrobach tytoniowych oraz sposob ustalania ich zawartosci (art.9-10).

W dniu 5 grudnia 1996 roku ukazalo sie rozporzadzenie Ministra Zdrowia i Opieki Spolecznej w sprawie tresci, wzorow i sposobu umieszczania napisow ostrzegajacych przed szkodliwoscia uzywania tytoniu oraz informacji o zawartosci substancji smolistych i nikotyny, a takze w sprawie dopuszczalnej zawartosci substancji szkodliwych w wyrobach tytoniowych i sposobu ustalania ich zawartosci (Dz.U.13.12.1996, Nr. 146, Ustawa 685).

Rozporzadzenie to wprowadza nastepujace napisy ostrzegajace o ryzyku zdrowotnym zwiazanym z paleniem tytoniu:

· na reklamach: " Palenie tytoniu powoduje raka i choroby serca"

· na opakowaniach: "Palenie tytoniu powoduje raka"; "Palenie tytoniu powoduje choroby serca".

Rozporzadzenie to ustala szczegolowo zasady i sposob umieszczania tych napisow w taki sposob aby byly one widoczne i czytelne.

Rozporzadzenie zawiera normy dopuszczalnej zawartosci substancji smolistych i nikotyny, ktore powinny byc zrownane z normami obowiazujacymi w EWG. Od lipca 1998 roku obowiazuje 15 mg zawartosc substancji smolistych i 1,2 mg nikotyny (w EWG 12 mg substancji smolistych i 1,2 mg nikotyny - zostanie wprowadzona w Polsce w roku 2003. Jest to wynikiem powolnych przemian w uprawie i przerobie polskiego tytoniu.

Art. 11 zapewnia bezplatne leczenie uzaleznienia od uzywania tytoniu prowadzone w publicznych zakladach opieki zdrowotnej. [Trudno jest mi odpowiedziec czy ta usluga zdrowotna bedzie wciaz oferowana bezplatnie po obecnych reformach opieki zdrowotnej w Polsce - przyp. aut. AM]. Naleza do tych uslug poradnictwo, minimalna interwencja lekarska, opieka nad kobietami w ciazy, a w przypadku mozliwosci kadrowych organizowane sa kursy odwykowe, telefon zaufania, czy nowe leki ulatwiajace opanowanie objawow glodu nikotynowego u osob uzaleznionych od nikotyny.

Sankcje: Art. 8 i 12.

Istotnym elementem, ulatwiajacym realizacje zapisow ustawowych, sa sankcje karne zawarte w art. 12 ustawy, mowiace o tym, ze kto:

 produkuje lub sprzedaje wyroby tytoniowe, w ktorych zawartosc substancji szkodliwych przekracza dopuszczalne normy,

 produkuje lub wprowadza do obrotu wyroby tytoniowe bezdymne,

 wprowadza do obrotu handlowego wyroby tytoniowe bez uwidocznienia na ich opakowaniu informacji o nastepstwach uzywania tytoniu lub o zawartosci substancji szkodliwych.

 reklamuje wyroby tytoniowe w miejscach niedozwolonych

- podlega karze ograniczenia wolnosci lub grzywny do dwudziestu tysiecy zlotych.

Z kolei art. 13 okresla, ze kto:

 sprzedaje wyroby tytoniowe wbrew zakazom,

 pali wyroby tytoniowe w miejscach objetych zakazami

- podlega karze grzywny, zas orzekanie nastepuje w trybie przepisow o postepowaniu w sprawach o wykroczenia.

Ustawa ta jest uwienczeniem wielu lat zabiegow polskich parlamentarzystow i polskiego spolecznego ruchu antytytoniowego.

Ten artykul otwiera krotka serie o wizach nieimigracyjnych. Przedstawie w nim ogolne informacje o wizach tymczasowych oraz wykaz wszystkich wiz tymczasowych. Przyszle artykuly opisza wybrane wizy nieimigracyjne (studenckie, profesjonalne, inwestycyjne, religijne) bardziej szczegolowo.

Osoby starajace sie o wizy nieimigracyjne (tymczasowe) musza przekonac konsula lub biuro imigracyjne (w zaleznosci od tego gdzie sie staraja o wize), ze ich intencja nie jest pozostanie w USA na stale. Dlatego osoba, ktora stara sie o pobyt staly (dla ktorej sposor zlozyl petycje) bedzie miala duze trudnosci w otrzymaniu lub przedluzeniu wizy nieimigracyjnej. Jedynym wyjatkiem sa tutaj wizy pracujace H-1B i wizy menadzerskie L-1. Przy okazji przestroga, INS i konsulaty amerykanskie maja informacje dotyczace zlozonych petycji na pobyt staly i ukrywanie tego przed INS (biurem imigracyjnym) lub konsulem moze skonczyc sie nie tylko odmowieniem wizy, ale rowniez zawroceniem z granicy i piecioletnim zakazem powrotu do USA.

Kazda osoba posiadajaca wize nieimigracyjna otrzymuje rowniez kartke I-94. Jest to mala, biala kartka, ktora wypelniamy w samolocie lub w przypadku przedluzania wizy otrzymujemy od INS wraz z approval notice (potwierdzeniem przedluzenia). Kartka I-94 okresla na jak dlugo osoba ja posiadajaca moze zostac legalnie w Stanach Zjednoczonych. Czesto okres okreslony na kartce I-94 jest duzo krotszy niz na otrzymanej wizie lub na approval notice. W takim przypadku, aby pozostac dluzej niz data wyznaczona na I-94 musimy zlozyc podanie o przedluzenie wizy. Takie podanie nalezy zlozyc zanim skonczy sie dozwolony pobyt wyznaczony na kartce I-94.

Wiekszosc wiz imigracyjnych moze byc przedluzona. Przedluzanie wiz w Stanach Zjednoczonych wykonuje sie poprzez zlozenie aplikacji w INS (biurze imigracyjnym). W zaleznosci od przedluzanej wizy podanie takie sklada sie na formularzu I-539 lub I-129. Po otrzymaniu przedluzenia dostajemy dokument zwany approval notice, ktorego czescia jest nowa kartka I-94. Kartki tej nalezy pilnowac, poniewaz jest to dowod na legalne przedluzenie pobytu.

Czasem zdarza sie, ze aplikant chce zmienic swoja wize nieimigracyjna na inna. Najczestsza zmiana wiz jest zmiana z wizy turystycznej na studencka lub na wize pracy ( H-1B). Przy takiej zmianie nalezy jednak bardzo uwazac, poniewaz jesli zlozymy podanie o zmiane wizy zaraz po przyjezdzie mozemy byc posadzeni, ze falszywie staralismy sie o wize turystyczna aby studiowac lub pracowac w USA. Przedluzenie w takiej sytuacji bedzie odmowione. Podanie o przedluzenie wizy nie powinno byc zlozone wczesniej niz po dwoch lub trzech miesiacach pobytu w USA.

Osoby na wizach nieimigracyjnych musza przestrzegac warunkow swych wiz. Tak wiec osoba na wizie turystycznej nie powinna pracowac, osoba na wizie studenckiej musi uczeszczac do wybranej szkoly lub uczelni, osoba na wizie pracowniczej moze pracowac tylko dla sponsora. Kazda z wiz nieimigracyjnych ma swoje przepisy, ktorych nieprzestrzeganie moze powodowac problemy z pozniejszymi wjazdami, przedluzeniami, a nawet deportacja. Nalezy wiec zawsze znac warunki wizy nieimigracyjnej na ktorej przebywamy w USA.

W nastepnych artykulach przedstawie w szczegolach przepisy dotyczace najbardziej popularnych wiz nieimigracyjnych.

Ponizej w skrocie lista wiz nieimigracyjnych z ich symbolami:

Awizy dyplomatyczne dla ambasadorow, ministrow oraz innych czolowych urzednikow panstwowych i ich rodzin.

A-2wizy dla innych akredytowanych pracownikow dyplomatycznych

A-3wizy dla osobistej sluzby lub pracownikow dyplomatow.

B-1wiza biznesowa (krotkie odwiedziny w celach biznesowych).

B-2wiza turystyczna.

Cwizy tranzytowe, dla osob przejezdzajacych tylko przez teren USA.

Dwiza dla zalogi statkow i linii lotniczych.

Ewizy inwestorskie i handlowe.

F-1wiza studencka (program akademicki)

F-2dzieci i malzonkowie osob na wizach studenckich F-1.

Gwizy dla pracownikow miedzynarodowych organizacji oraz ich rodzin.

H-1Bwiza pracownicza dla profesjonalistow (wymagane ukonczenie studiow lub rownowazne wyksztalcenie).

H-2wiza dla pracownikow tymczasowych w dziedzinach, w ktorych brakuje specjalistow, jak rowniez wiza dla osob wykonujacych sezonowe prace rolnicze.

H-3wiza treningowa (dla osob przyjezdzajacych na konkretnie ustalone szkolenie zawodowe).

H-4wiza dla dzieci oraz malzonkow osob na wizach H-1B, H-2 and H-3.

Iwiza dla akredytowanych dziennikarzy.

Jwiza wymiany naukowej (studenci, pracownicy naukowi, stypendysci).

K wiza narzeczenska dla narzeczonych obywateli USA.

L-1Awizy dla menadzerow, prezydentow oraz innych osob na stanowiskach dyrektorskich w miedzynarodowych firmach komercyjnych.

L-1Bwiza dla pracownikow o specjalnych umiejetnosciach pracujacych dla miedzynarodowych firm.

L-2wiza dla malzonkow oraz dzieci osob na L-1A, L-1B.

Mwiza studencka, nieakademicka, studia zawodowe.

Nrodzice oraz dzieci osob na wizach G-4, ktore otrzymaly pobyt staly.

O-1wiza dla osob o wyjatkowych uzdolnieniach w dziedzinie nauk, sztuki, edukacji, biznesu lub sportu, o swiatowej lub narodowej renomie w danej dziedzinie.

O-2wiza dla osob towarzyszacych w wystepach osob na wizie O-1.

P-1wiza dla sportowcow lub grup artystycznych przyjezdzajacych na wystepy.

P-2wiza wymiany artystycznej.

P-3wiza dla artystow przyjezdzajacych wystawiac lub uczyc szczegolnie rzadkich technik artystycznych lub sportowych.

P-4dzieci, malzonkowie osob na wizach P .

Qwiza wymiany kulturalnej.

Rwiza dla pracownikow religijnych (ksieza, siostry zakonne, katecheci, itd.).

Swiza dla swiadkow zeznajacych lub udzielajacych informacji na temat kryminalnej dzialalnosci lub organizacji

W nastepnym artykule szeroko opisze wizy studenckie (wizy F, M, J).

Niewielkie istnieje ryzyko, ze Paula Jones pozwie nas do sadu o seksualne nekanie i zazada $10 mln rekompensaty. Natomiast to, ze staniemy sie niepelnosprawni i na dlugo bedziemy potrzebowac domu opieki (nursing home) jest calkiem realne.

Istnieja trzy sposoby pokrycia kosztow domu opieki:

z wlasnej kieszeni, jezeli jestesmy wystarczajaco bogaci (nie wszyscy sa);

przez ubezpieczenie (long-term care insurance), ktore jest kosztowne, szczegolnie dla ludzi starszych;

za pomoca rzadowego programu Medicaid.

Program Medicaid obejmuje tylko ludzi biednych, a takze tych, ktorzy biedni sie wydaja. W tym artykule podpowiemy, jak umiejetnie wyzbyc sie majatku, zeby zakwalifikowac sie do rzadowych swiadczen.

Kto kwalifikuje sie do Medicaid

Medicaid jest rzadowym programem, zapewniajacym opieke medyczna starszym osobom, ktore tej opieki potrzebuja, niepelnosprawnym lub pobierajacym swiadczenia w ramach Aid To Families with Dependent Children ( AFDC, inaczej welfare). Program ten jest finansowany przez rzad federalny, a prowadzony przez wladze stanowe.

Azeby zakwalifikowac sie do Medicaid trzeba spelnic nastepujace warunki:

byc obywatelem lub rezydentem Stanow Zjednoczonych,

miec ukonczone 65 lat lub byc niepelnosprawnym,

otrzymywac dochod nie przekraczajacy pewnego poziomu,

miec bardzo malo.

Dochod

Azeby zakwalifikowac sie do Medicaid, trzeba miec dochod nie przekraczajacy pewnego poziomu wyznaczonego przez wladze stanowe. Limit ten jest rozny w roznych stanach i wynosi $651.39 miesiecznie dla osoby samotnej i $866.73 dla malzenstwa w stanie Nowy Jork (w roku 1998). Wiekszosc starszych ludzi ma jakis dochod: emeryture Social Security, pensje z zakladu pracy, dochod z czynszow, z inwestycji. Pacjent ma obowiazek placic z wlasnego dochodu za dom opieki. Dopiero gdy koszt domu opieki przekracza jego dochod, wkracza Medicaid.

Sugestia: Bywa, ze stosunkowo wysoki dochod moze w przyblizeniu nawet nie pokrywac kosztu domu opieki, ktory waha sie od $3,000 do $5,000 na miesiac. Dochod wielu ludzi bywa za wysoki, zeby zakwalifikowac sie do Medicaid, ale o wiele za niski, zeby placic za dom opieki. Problemowi temu moze zaradzic income trust, ktory omawiamy dalej.

Medicaid przyglada sie tylko dochodowi osoby w domu opieki, a dochod jego wspolmalzonka sie nie liczy.

Majatek

Znaj prawo: Osoba ubiegajaca sie o Medicaid moze miec co najwyzej $2,000 uwzglednianych walorow (countable assets) albo $5,000, jezeli jej dochod wynosi ponizej $618 miesiecznie. Jej malzonek natomiast, ktory nie ubiega sie o Medicaid, moze miec do $79,020 majatku (czyli malzenstwo lacznie - $81,020). Jezeli obydwoje malzonkowie chca otrzymywac Medicaid, to ich laczne zasoby (countable assets) nie moga przekraczac $3,000.

Finansowa potrzeba osoby ubiegajacej sie o Medicaid, jest szacowana na podstawie jej profilu finansowego w dniu zlozenia podania.

Nie uwzgledniane srodki (noncountable assets). Zasady kwalifikacyjne Medicaid nie uwzgledniaja niektorych rodzajow mienia. Sa to tzw. noncountable assets, do ktorych sie zalicza:

dom, jezeli jest glownym miejscem zamieszkania (primary residence);

gotowka w wysokosci $3,300 na osobe samotna, $4,750 na pare malzonkow;

samochod do wartosci $4,750,

osobista bizuteria;

sprzety domowe (wlacznie z dzielami sztuki);

przedplacone koszty pogrzebu;

konto pogrzebowe (burial account) w wysokosci $2,500;

ubezpieczenie na zycie whole life o wartosci gotowkowej (cash surrender value) nie przekraczajacej $1,500.

Niedostepne srodki. Inne walory, ktore nie sa wliczane - to te, zwane "niedostepnymi" (inaccessible), czyli bedace poza naszym zasiegiem, a zarazem poza zasiegiem Medicaid. Jest to mienie, ktore juz oddalismy, trzymane w specjalnych trustach, na niektorych wspolnych kontach, a takze sytuacja, kiedy nie mamy dostepu do swego majatku, bowiem stalismy sie niezdolni do czynnosci prawnych (incompetent).

Uwzgledniane srodki (countable assets) - to gotowka (ponad dozwolony limit), obligacje, akcje, konta IRA, Keogh, CD, nieruchomosci (poza swoja wlasna rezydencja) i kazdy inny walor nie bedacy noncountable.

Uwaga: Pieniadze trzymane na wspolnym koncie (joint account) licza sie w 100%, a nie w 50%, jak ktos moglby przypuszczac.

Jak widac, jedyna metoda na otrzymanie Medicaid jest nie miec nic przy duszy. Czy wystarczy w tym celu wyzbyc sie mienia? Tak, ale trzeba to robic madrze.

Jak rozdac majatek?

Nie mozemy tak po prostu rozdac rodzinie majatku, zeby dostac Medicaid. Scisle przepisy zabraniaja transferow pieniedzy. Malo tego, od 1 stycznia 1997 prawo zabrania prawnikom udzielania porad, prowadzacych do sztucznego zubozenia. Moga oni zostac ukarani grzywna do $10,000.

Zasada 36 miesiecy

Przestroga: Oceniajac nasza sytuacje, Medicaid uwzglednia wszystkie transfery poczynione w ostatnich 36 miesiacach przed zlozeniem wniosku o Medicaid lub przyjecia do instytucji opiekunczej. Okres ten nazywa sie to look-back period. Za transfer uznaje sie stworzenie wspolnoty majatkowej lacznej (np. wspolne konto w banku), tenancy in common, darowizne lub inne wyzbycie sie kontroli nad mieniem. Przekazanie darow w tym okresie opozni otrzymanie Medicaid o czas, ktory wylicza sie nastepujaco: Podliczamy wartosc srodkow transferowanych w okresie 36 miesiecy i dzielimy przez przecietny miesieczny koszt domu opieki w naszej okolicy, jaki jest opublikowany przez Department of Public Welfare.

Przyklad: Pan Jakubowski przekazal corce $240,000 1 wrzesnia 1995 roku. 1 lipca 1996 roku zostal przyjety do domu opieki i zlozyl podanie o Medicaid. Przyjmujac, ze sredni koszt opieki wynosi $5,000 miesiecznie, pan Jakubowski nie bedzie sie kwalifikowal do Medicaid przez 48 miesiecy ($240,000 : $5,000), czyli do 1 lipca 2000 roku. Gdyby jednak pan Jakubowski nie ubiegal sie o Medicaid az do 1 wrzesnia 1998 roku, to zakwalifikowalby sie do ubezpieczenia natychmiast, bowiem uplynalby okres 36 miesiecy.

Jakie transfery sa dozwolone

Nastepujace transfery sa dozwolone i nie wplywaja na zakwalifikowanie sie do Medicaid. Sa to:

transfery dla lub na korzysc wspolmalzonka,

transfery dla lub na korzysc nieletniego lub niepelnosprawnego dziecka,

transfery do trustow stworzonych na korzysc osob niepelnosprawnych w wieku ponizej 65 lat,

transakcje sprzedazy mienia za cene rynkowa.

Jesli chodzi o dom, bedacy glownym miejscem zamieszkania, to mozna przekazac go:

wspolmalzonkowi osoby ubiegajacej sie o Medicaid,

dziecku nieletniego lub niepelnosprawnego,

bratu lub siostrze, ktorzy maja udzial w domu i mieszkali w nim co najmniej rok, zanim wnioskodawca znalazl sie w domu opieki,

synowi lub corce, ktorzy mieszkali w domu co najmniej dwa lata przed hospitalizacja chorego i opiekowali sie nim,

kazdemu, pod warunkiem ze placi za dom cene rynkowa.

Przekazanie mienia lub domu wspolmalzonkowi jest dozwolone

Jezeli zaden transfer nie zostal dokonany i chory umrze, bedac wlascicielem domu, Medicaid obciazy dom naleznoscia (places a lean) i bedzie probowac egzekucji dlugu.

Jak obnizyc dochod

Jezeli dochod wnioskodawcy przekracza poziom dozwolony przez stan, to nie dostanie on Medicaid, nawet gdyby nie mial innych zasobow, ktore moglyby pomoc mu pokryc koszty opieki. Co zrobic, zeby obnizyc dochod do wymaganego poziomu?

Przesuniecie dochodu

Jezeli czescia dochodu osoby ubiegajacej sie o Medicaid sa odsetki czy dywidendy z inwestycji, to mozna te walory przeniesc na nazwisko wspolmalzonka. Osoba samotna moze te walory zamienic na inne, przynoszace mniej dochodu. Jezeli dochod zony, wraz z emerytura, przekroczy $1,871 miesiecznie, zona bedzie mogla go zatrzymac. Ten sam rezultat mozna osiagnac, zakupujac annuity na nazwisko zony.

Za transfer uznaje sie stworzenie wspolnoty majatkowej lacznej (tenancy in common), darowizne lub inne dobrowolne wyzbycie sie kontroli nad mieniem.

Income trust

Powiedzmy, ze dostajemy $1,500 emerytury, a limit w naszym stanie wynosi $1,420. Nie jestesmy w stanie zmniejszyc wlasnej emerytury. Jedynym wyjsciem w takiej sytuacji jest stworzenie income trust.

Income trust tworzy sie w celu odwrocenia czesci dochodu od wnioskodawcy tak, by obnizyc go ponizej poziomu wymaganego przez stan. Jezeli mamy $1,500, to potrzebujemy przekazac do trustu $80 miesiecznie, zeby obnizyc dochod do wymaganego limitu.

Jezeli zakwalifikujemy sie do Medicaid, to zgodnie z przepisami musimy wplacac na rzecz domu opieki swoj caly dochod (z wyjatkiem nieduzych odpisow na osobiste wydatki). Nasz caly dochod wynosi $1,500, wiec zeby nadrobic ten niedobor, nasz trust wyplaca domowi opieki $80.

Azeby zakwalifikowac sie do otrzymywania Medicaid, powinnismy zalozyc income trust wczesniej, przed zlozeniem podania i kierowac do niego nadmierny dochod.

Wnioski

Osoby zamozne, chcace uchronic swoj majatek przed kosztami dlugotrwalej opieki, powinny skontaktowac sie z prawnikiem specjalizujacym sie w sprawach finansowych ludzi starszych (elder law). A ci, ktorzy maja na wzgledzie minimalizacje podatkow spadkowych, wymagaja konsultacji z kompetentnym ksiegowym lub tax attorney. Sa to bardzo wazne sprawy, ktorych nie powinnismy zaniedbac.

Autorka artykulu, Elzbieta Baumgartner jest wydawca Polskiego Poradnika "Sukces".

Artykul przedrukowano za zgoda Polskiego Poradnika "Sukces" 255 Park Lane; Douglaston, NY 11363

Tel. (718) 224-3492

Wielkosc, ksztalt i symetria piersi maja niewatpliwy wplyw na samopoczucie i zdrowie kobiet. Wyjatkowo duzy lub maly biust moze byc zrodlem wielu kompleksow i innych zaburzen psychologicznych. W dodatku wiele kobiet, ktorych biusty sa nienaturalnie duze w proporcji do reszty ciala, narzeka na ograniczenia zwiazane z wyborem odpowiedniego ubrania lub mozliwosci prowadzenia bardziej aktywnego stylu zycia. Niektore z nich maja trudnosci z czynnym uprawianiem sportu, wykonywaniem cwiczen gimnastycznych i czesto w uczestniczeniu w normalnym zyciu towarzyskim. W konsekwencji staraja sie one unikac tych sytuacji, ktore, przynajmniej w ich mniemaniu, eksponuja ich obfite ksztalty. W rezultacie, osoby te czesto rezygnuja z aktywnego trybu zycia, co w konsekwencji doprowadza do jeszcze wiekszej izolacji i nawarstwiania sie problemow. Klopoty te dotycza kazdej grupy wiekowej, ale odgrywaja szczegolnie wazna role u mlodych dziewczat, ktore chca czynnie uczestniczyc w sportach zespolowych, biegac, plywac, tanczyc itp.

Poza uwarunkowaniami psychologicznymi, nadmiernie obfity biust moze byc przyczyna zupelnie obiektywnych fizycznych dolegliwosci. Wiekszosc kobiet, ktore zglaszaja sie do lekarzy z tym problemem narzeka na chroniczne bole glowy, bole szyi, plecow albo ramion. Wszystkie te symptomy sa zwykle wyeliminowane, albo bardzo zlagodzone przez operacje zmniejszania piersi. Kobiety, ktore poddaly sie tej operacji naleza do najbardziej zadowolonych pacjentow w gabinetach chirurgii plastycznej. Po zabiegu kobiety te patrza zupelnie inaczej na otaczajaca ich rzeczywistosc, czesto eksplorujac dziedziny zycia, ktore byly dla nich poprzednio niedostepne. Redukcja piersi jest niewatpliwie operacja, ktora moze pozytywnie wplynac na jakosc zycia kobiet. Nic dziwnego wiec, ze zabieg zmniejszania biustu jest coraz bardziej popularny.

Poniewaz nadmiernie obfity biust powoduje obiektywne objawy chorobowe, jak rowniez moze spowodowac powazne problemy psychologiczne, operacje te czesto sa klasyfikowane jako zabiegi rekonstrukcyjne, a nie typowo kosmetyczne. Sa one wiec okreslane jako zabiegi "lecznicze", a nie "poprawiajace nature". Dlatego tez, kobiety spelniajace odpowiednie kryteria moga liczyc na pokrycie kosztow tych zabiegow przez ubezpieczalnie. Jak wiemy, przy dzisiejszej tendencji do redukowania wszystkich platnosci przez kompanie ubezpieczeniowe, dowodzi to przynajmniej dwoch rzeczy. Po pierwsze wyjatkowo silnej pozycji lobby kobiecego (operacje zmniejszenia przerostu piersi u mezczyzn tzw. ginekomastii, zwykle nie sa pokrywane przez ubezpieczenia), a po drugie uznania objawow towarzyszacych nadmiernie powiekszonemu biustowi za realna chorobe, ktora mozna wyleczyc poprzez zabieg chirurgiczny.

Nie wszystkie jednak tego typu operacje sa zakwalifikowane jako rekonstrukcyjne przez ekspertow z kompanii ubezpieczeniowych. Jezeli np. redukcja biustu nie jest wystarczajaco duza, sa one uznawane za tzw. mastopeksje lub liftingi (czyli tzw. unoszenie piersi), zabieg typowo kosmetyczny. Zwykle dla wiekszosci kompanii ubezpieczeniowych graniczna wielkoscia, od ktorej zabieg uwazany jest za rekonstrukcyjny, jest redukcja wagi piersi o okolo pol kilograma. W przeliczeniu na bardziej zrozumialy jezyk jest to np. zmiana wielkosci piersi z DDD na D lub C. Te kryteria bardzo sie jednak roznia miedzy poszczegolnymi ubezpieczeniami i musza byc rozpatrywane indywidualnie. Zasady te roznia sie rowniez pomiedzy stanami. I tu dla pocieszenia mieszkanek Chicago, musze powiedziec, ze zasady te sa w stanie Illinois mniej rygorystyczne niz na przyklad w stanie Massachusetts.

Kilka slow o samej operacji. Jest ona przeprowadzana ambulatoryjnie (outpatient) lub z jednonocnym pobytem w szpitalu. Sa to operacje przeprowadzane w calkowitym uspieniu czyli zupelnie bezbolesnie. Bol pooperacyjny, w porownaniu do ilosci wycinanej tkanki jest zaskakujaco maly dla wiekszosci pacjentek. Operacja zmniejszenia piersi pozwala rowniez na bardzo precyzyjna zmiane wielkosci biustu, a tym samym np korekcji istniejacych naturalnych asymetrii pomiedzy piersiami. Zabiegi te rowniez zwykle poprawiaja ksztalt biustu, nadajac im bardziej mlodzienczy wyglad. Warto rowniez podkreslic, ze zabiegi te nie maja wplywu na czestosc wystepowania raka piersi. Wiekszosc kobiet moze karmic dzieci piersia po tym zabiegu. Poniewaz z powodow czysto obyczajowych nie jestesmy w stanie zamiescic zdjec "przed i po operacji" moge tylko zapewnic Panstwa, ze wyniki tych zabiegow sa zwykle bardzo satysfakcjonujace dla kobiet.

Zakup bonow, not i wszelkich obligacji rzadowych jest absolutnie bezpieczny, jezeli korzystamy z posrednictwa solidnego maklera czy rzadowego programu Treasury Direct. Nasze pieniadze sa gwarantowane przez autorytet najwiekszego mocarstwa na swiecie, jakim sa Stany Zjednoczone. Oczywiscie, wartosc obligacji moze spasc, jezeli wzrosnie stopa procentowa i poniesiemy strate, sprzedajac papier przed terminem. Ale to jest inna sprawa, wyjasniona szczegolowo w ksiazce pt. "Jak inwestowac w fundusze powiernicze". W tym artykule skoncentrujmy sie na oszustwach, dotyczacych rzadowych papierow.

Public Debt Forms

Falszerze posluguja sie czasami pewnymi formularzami, by uwiarygodnic swoje oferty. Uzywane sa powszechnie dwa druki:

1. PD F 1832 - Special Form of Assignment for U.S. Registered Definitive Securities - jest uzywany tylko przez Biuro Public Debt i Banki Rezerw Federalnych w ograniczonych przypadkach, aby skorygowac tytul wlasnosci papierow wartosciowych, bedacych w posiadaniu Banku Federalnego.

2. PD F 1071 - Certificate of Ownership of United States Bearer Securities - uzywa sie, zeby uwiarygodnic tytul wlasnosci okaziciela papierow, ktore sa okazywane do wykupu po okresie ich waznosci.

We wszystkich przypadkach formularz nie jest wazny, dopoki nie towarzyszy mu zarejestrowany papier wartosciowy.

Co robia oszusci

Falszerze uzywaja wymienionych wyzej formularzy jako dowodu, ze posiadaja skarbowe wierzytelnosci i sugeruja, ze moga przeniesc na ofiare tytul wlasnosci papieru wyszczegolnionego na formularzu.

Warto pamietac, ze druki te nie maja nic wspolnego z papierami wartosciowymi, dopoki papiery wartosciowe im fizycznie nie towarzysza; w przeciwnym razie sa bezwartosciowe.

Jezeli ofiara chce zobaczyc oryginaly papierow wartosciowych, oszusci stosuja nastepujace usprawiedliwienia:

papiery sa zamrozone w banku;

bogaty filantrop chce przeznaczyc je na cele humanitarne w krajach Trzeciego Swiata i chce pozostac anonimowy;

prawa dyskrecji bankowej w kraju, gdzie papiery sa przechowywane, zabraniaja takiej weryfikacji.

Wiele prob falszerstw pochodzilo z Wielkiej Brytanii, Grecji i Poludniowej Afryki.

Wielu falszerzy uzywa waznego numeru CUSIP na papierze wartosciowym, tak ze kupujacy moze otrzymac informacje o cenie i potwierdzenie, ze Skarb rzeczywiscie wypuscil taki pakiet papierow. CUSIP (Committee on Uniform Securities Identification Procedures) identyfikuje serie wypuszczonych papierow, ale nie poszczegolne emisje.

Przykladami firm, ktore oferowaly nie istniejace papiery wartosciowe, albo takie, ktorych nie posiadaly, sa Red Dragons i GLP International Ltd. Ich zarzad jest obecnie w wiezieniu federalnym. W Teksasie toczy sie sledztwo przeciwko W. Fourie, Jose Uzal, Lydii Kennedy i Christianowi Ryan, ktorzy rzekomo posiadali papiery wartosciowe z numerem CUSIP 912810BU1, otrzymane od masy spadkowej niejakiego Davida Greena. On sam, wraz z Ronaldem George Maminem, roscil sobie prawo do posiadania papierow wartosciowych, ktore nie istnialy lub do ktorych nie mial tytulow wlasnosci az do smierci w 1993 roku. Wszystkie z tych fikcyjnych papierow maja seryjny numer nie przypisany zadnemu numerowi CUSIP.

Podrobione papiery

Bank Rezerw Federalnych podaje, ze sa w obiegu nastepujace podrobione papiery skarbowe: Limited Edition Treasuries; US Treasury Bills - One Year "Fresh - Cut"; US Dollar Bonds; De - facto Treasury Securities. Skarb Panstwa nigdy nie wypuscil akcji o takich nazwach.

Papiery rzekomo gwarantowane przez rzad

Wiele papierow wartosciowych zostalo wypuszczonych przez prywatne korporacje, zarzady szkol i rzady zagraniczne. Falszerze twierdza, ze uzyskaly one pelne poparcie rzadu USA i zostana zaplacone. Wsrod nich wymienia sie: Noonday Mining Company Bonds; Chicago, Saginaw Bonds oraz Philipipine Victory Notes. Niestety tak nie jest.

Jako ilustracje podajemy tylko jeden przyklad. Twierdzi sie, ze akcje Chicago, Saginaw and Canada Railroad Company Bonds beda zaplacone przez Skarb w zlocie. Nie byly gwarantowane przez rzad USA. Ich historia siega 1873 roku, kiedy spolka dla sfinansowania budowy kolei wypuscila 5,500 trzydziestoletnich akcji placac 7% podatku. W 1876 roku firma zbankrutowala i jej akcje, $1,000 kazda, zostaly zamkniete w procesie bankructwa. Po tym wydarzeniu byly przechowywane w archiwum sadu. Muzeum w Grand Rapids w stanie Michigan wystawilo je do sprzedazy po $11.95 jako pamiatki po budowie kolei. Maja wiec jedynie wartosc kolekcjonerska.

Obligacje z zabezpieczeniem w zlocie

Wszystkie obligacje, ktore mialy byc zwrocone w zlocie zostaly wydane przez spolki lub przez urzedy stanowe. Zadne z nich nie zostaly wypuszczone przez rzad USA. Maja jedynie wartosc kolekcjonerska. Obecnie kilka spolek akcyjnych oferuje takie obligacje po $40,000. Aby zasiegnac informacji w tej sprawie, nalezy skontaktowac sie z Securities and Exchange Commission, Central Regional Office, 1801 California Street, Suita 4800, Denver Colorado 80202-2648, tel. 303/844-1000. Ostatnio biuro to wstrzymuje oferte tych obligacji, proponowana przez spolke z Kalifornii.

Limited Edition Treasury Securities

Na rynku pojawily sie fikcjne obligacje o nazwie Limited Edition. Zlecono SEC zbadanie sprawy i zawiadomienie zagranicznych odpowiednikow do spraw regulacyjnych. Skontaktowano sie z NASD, NYSE i regulacyjnymi agencjami instytucji finansowych, zeby zwrocic uwage ich reprezentantow. Zawiadomiono Secret Service i FINCEN. W odpowiedzi agencje regulacyjne wyslaly noty ostrzegajace do swoich czlonkow i instytucji.

US Dollar Bonds

Nazwy akcji US Dollar Bonds wiaza sie z Dalekim Wschodem. Wedlug pierwotnej wersji przypuszcza sie, ze zostaly wydane w latach 30. lub wczesnych 40. przez CIA, zeby pomoc Chiang-kai-Chekowi zwalczyc komunistow. Zostaly "pogrzebane" przez jego generalow, ale ostatnio znowu wyplynely. Teraz sa czesto oferowane ludziom za czesc ich pierwotnej ceny. Na awersie wiekszosci tych falszywych akcji widnieje napis The Finance Ministry of the United States i Washington Bank of America. Takie instytucje nie istnieja w Stanach. Sa znaczne roznice w wygladzie tych akcji a rzeczywistych papierow wartosciowych w USA. Aresztowano i skazano kilka osob w Wielkiej Brytanii zwiazanych z tymi obligacjami. Firmy prawnicze Zachodniego Wybrzeza sprawdzaja te obligacje na zlecenie swoich klientow, mieszkajacych w Chinach, Singapurze i Tajwanie.

Noty Filipinskie

Philippine Treasury Certificates, Victory Series 66, znane jako Philippine Victory Notes byly wypuszczone w roku 1944 przez rzad Filipin. Obowiazywaly tylko na terytorium Filipin i byly obligacjami Skarbu Filipin. Banknot 500-pesetowy tych obligacji zostal zdemonetyzowany 31 grudnia 1957 roku i wylaczony z obiegu. Inne nominaly mogly byc wymieniane do 30 lipca 1967 roku. Jesli sa obecnie oferowane do sprzedazy, to jest to jawne falszerstwo.

Jak uchronic sie przed oszustwami inwestycyjnymi

Bank Rezerw Federalnych w swoich publikacjach przestrzega przed oszustwami, dotyczacymi skarbowych papierow. Ma dla inwestorow nastepujace sugestie:

Jesli oferta wyglada za dobrze, zeby byc prawdziwa, prawdopodobnie nie jest.

Nie wierz w oferty wynajecia (rent) ani leasingu papierow skarbowych. Badz szczegolnie podejrzliwy wzgledem papierow o numerze CUSIP 912810BU1.

Zadaj samych papierow wartosciowych lub niezbitego dowodu na ich posiadanie. Jego brak swiadczy o braku autentyzmu. Jesli papier jest w formie zaksiegowanej, zadaj zaswiadczenia z instytucji finansowej.

Sprawdz, czy firma, ktora posiada papiery, jest autentyczna i ile lat jest w biznesie.

Pytaj, czy osoba sprzedajaca Ci papiery, jest zarejestrowana w SEC i w stanie Twego zamieszkania.

Nie wstydz sie, ze byles ofiara oszustwa; nie jestes odosobniony. Dochodz swoich praw w miare wczesnie, bedziesz mial szanse na zwrot pieniedzy i uchronisz innych od utraty pieniedzy oraz pomozesz agencjom stojacym na strazy prawa wykrywac falszerstwa.

Pytania, dotyczace falszerstw skarbowych papierow wartosciowych, mozna kierowac do Bureau of Public Debt. Osoba odpowiedzialna jest Jim Kramer-Wilt, te1. 304/4805190, adres e-mail - Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. .

Sugestia "Poradnika"

Kazda osoba, ktora chce zakupic jakikolwiek papier wartosciowy: obligacje, akcje, REIT, opcje itp., potrzebuje konta u godnego zaufania maklera. I nie powinien nim byc ktos, kto zadzwoni wieczorem do domu, obiecujac szybkie wzbogacenie. Renomowanych domow maklerskich nie brakuje. Jak wybrac najlepszego dyskontowego maklera radzilismy w numerze 208. Poradnika. Czytelnikom nie majacym dostepu do Internetu przypomnimy, ze nie dzialaja oni tylko na sieci, lecz takze w sposob tradycyjny. Robiac biznes z tymi renomowanymi firmami, nie bedziemy sie musieli niczego obawiac (co nie znaczy, ze nie stracimy pieniedzy, gdy wartosc naszej lokaty spadnie, ale by tego uniknac musimy nauczyc sie podstaw finansow).

Z cala pewnoscia nie powinnismy dobijac biznesu z osobami prywatnymi. Inwestowanie - to nie cichociemny interes prowadzony skrycie z facetami, ktorzy obiecuja gory zlota. To legalna dzialalnosc dostepna dla kazdego, kto chce zadac sobie trud nauczenia sie podstaw.

Artykul przedrukowano za zgoda Polskiego Poradnika "Sukces"

255 Park Lane; Douglaston, NY 11363; Tel. (718) 224-3492

Stalo sie juz tradycja, ze co roku w sezonie podatkowym poruszam na lamach "Monitora" temat kont IRA, czyli indywidualnych kont emerytalnych. W tym roku czynie to rowniez, gdyz zainteresowanie tym tematem nie tylko nie slabnie, ale jest obecnie znacznie wieksze niz w latch ubieglych. Wplyw na ten stan rzeczy maja glownie dwa czynniki: mozliwosc zakladania nowych rodzajow kont IRA, czyli Roth IRA i Education IRA oraz planowane w 1999 korzystne zmiany w przepisach prawnych regulujacych konta emerytalne.

Do 1 stycznia 1998 zasady rzadzace kontami IRA byly stosunkowo proste i dla wiekszosci zainteresowanych tym tematem zrozumiale. Zakladajacy IRA mial do wyboru tylko jeden rodzaj konta, obecnie nazywany Traditional IRA. Ten rodzaj IRA dziala na zasadach tradycyjnego konta emerytalnego. Pieniadze wplacone na konto przyrastaja nieopodatkowane az do momentu ich wybrania, czyli co najmniej do czasu gdy wlasciciel konta osiagnie 59 1/2 roku zycia. Podatki odlozone sa (deferred) az do momentu wybrania pieniedzy z konta. Kwoty sa tax deductible, czyli wplacane na IRA przed opodatkowaniem, tym samym obnizaja roczne dochody posiadacza konta, a zarazem placone przez niego podatki. Istnieja pewne ograniczenia i wyjatki. Aby moc posiadac konto IRA z mozliwoscia odpisow podatkowych, czyli Deductible IRA trzeba sie kwalifikowac. Przypomne, ze osoby bedace active participant, czyli posiadajace konto emerytalne w pracy moga odpisywac wplacane na IRA kwoty tylko wtedy, gdy ich zarobki nie przekraczaja dozwolonych limitow. Tych, ktorzy w pracy takiego konta nie maja lub osob samozatrudniajacych sie ograniczenia zarobkowe nie obowiazuja.

Od 1 stycznia 1998 roku zakladanie konta IRA jest bardziej skomplikowane niz poprzednio. Zainteresowani posiadaniem IRA maja do wyboru (pomijajac edukacyjne IRA) juz nie jedno, a dwa konta IRA: Traditional IRA i Roth-IRA. Sa to dwa diametralnie rozne typy kont emerytalnych, posiadajace unikalne cechy sprawiajace, ze dany rodzaj IRA jest dla pewnych osob korzystny, a dla innych nie.

W zwiazku z niedawnymi zmianami otwierajacy konta IRA miewaja problemy z wyborem odpowiedniego dla siebie rodzaju IRA. Aby moc podjac trafna decyzje inwestor musi brac pod uwage nie tylko zasady funkcjonowania poszczegolnych rodzajow IRA i wystepujace pomiedzy nimi roznice, ale takze swoja obecna i przyszla sytuacje finansowa i podatkowa. Szczegolnie duzy wplyw na wybor ma czynnik podatkowy.

Tradycyjne IRA rozni sie od Roth-IRA przede wszystkim zasadami opodatkowania, tak wplat na konto (contriubutions) jak i wyplat (distributions). Na tradycyjne IRA pieniadze wplacane sa przed opodatkowaniem i sa tax deductible, czyli obnizaja podatki. Pieniadze na Roth-IRA wplacane sa po opodatkowaniu i nie sa tax deductible, czyli nie obnizaja podatkow. Wyplaty z tradycyjnego konta sa taxable, czyli opodatkowane, gdyz pochodza z pieniedzy, ktore poprzednio nigdy nie byly opodatkowane. Wyplaty z Roth sa tax-free, czyli sa zwolnione od podatkow, gdyz pochodza z pieniedzy poprzednio juz raz opodatkowanych.

Rozne sa takze zasady wybierania pieniedzy z konta. Pobieranie dochodu emerytalnego z tradycyjnego konta nalezy rozpoczac nie pozniej niz w roku, w ktorym wlasciciel IRA konczy 70 1/2 roku zycia. W przypadku Roth IRA takiego obowiazku nie ma. Pieniedzy mozna nawet nigdy nie wybierac. W przypadku smierci wlasciciela tradycyjnego IRA spadkobiercy musza placic podatki od otrzymanej kwoty. Spadkobiercy otrzymujacy pieniadze z Roth-IRA nie musza placic podatkow, chyba ze wlasciciel konta byl czlowiekiem bogatym i pozostawiony majatek kwalifikowal sie do opodatkowania tzw. estates taxes.

Limity zarobkow pozwalajace zalozyc omawiane konta sa takze rozne. W przypadku tradycyjnego IRA maksymalny limit zarobkow, pozwalajacy na pelny odpis podatkowy, dla osob bedacych active participant, wynosi za 1998 rok: dla malzenstwa rozliczajacego podatki jako married filing jointly- $50,000, a dla osob stanu wolnego $30,000. Chcacy zalozyc Roth-IRA moga zarabiac znacznie wiecej. Malzenstwo - do $150.000, a osoba stanu wolnego do $95,000. W obydwoch przypadkach mowimy o zarobkach rocznych netto (MAGI).

Okres akumulacyjny jest rowniez uzalezniony od rodzaju konta. W tradycyjnych IRA nie ma minimalnego okresu akumulacyjnego, a jest tylko wiekowy (59 1/2 roku zycia). W przypadku Roth-IRA pieniadze mozna wybierac rowniez po ukonczeniu 59 1/2 roku zycia pod warunkiem jednak, ze konto istnialo przez co najmniej 5 lat. Od kwot wybranych z tradycyjnego IRA przed osiagnieciem wymaganego wieku trzeba placic podatki oraz 10% kary. Niedostosowanie sie do wymogu pobierania minimalnego dochodu z tradycyjnego IRA po ukonczeniu 70 1/2 roku zycia pociaga za soba kare w wysokosci 50% od kwoty, ktora w danym roku powinna byc wyplacona. Z konta Roth-IRA mozna wybierac kwoty rowne wplatom bez zadnych ograniczen czasowych i wiekowych, czyli bez kar i podatkow.

Tradycyjne IRA i Roth-IRA maja takze cechy wspolne. Zakladac je moga osoby, ktore w rozliczanym roku kalendarzowym mialy dochod z pracy nie mniejszy niz wplacane na konto kwoty. Maksymalna wplata jest rowniez taka sama. Wynosi ona $2,000 na osobe i $4,000 na malzenstwo. W obydwoch przypadkach niepracujacy wspolmalzonek moze wplacac na IRA do $2,000 na rok. Rowniez w obydwoch przypadkach istnieje 10% kary za przedterminowe wybranie pieniedzy z konta (w przypadku Roth tylko od czesci wyplaty reprezentujacej zyski). W kilku przypadkach przedwczesne wyplaty zwolnione sa z kary. Prawo zezwala na przedterminowe wyplaty m.in. w przypadku niezdolnosci do pracy, smierci wlasciciela konta lub wybrania pieniedzy z przeznaczeniem na pokrycie kosztow edukacji wyzszej dla siebie lub czlonkow swojej rodziny (bez ograniczen) lub na kupno pierwszego domu (do $10,000).

Tradycyjne IRA oraz Roth-IRA mozna zakladac na bazie tych samych instrumentow finansowych. Moga to byc akcje i obligacje kompanijne, obligacje rzadu federalnego i rzadow lokalnych, mutual funds, czyli fundusze powiernicze, unit investment trusts, limited partnerships, futures, options, certyfikaty terminowe, money market, a takze zlote i srebrne monety amerykanskie. Nie wolno pieniedzy lokowac w real estate, czyli w nieruchomosciach oraz collectibles, czyli dzielach sztuki, znaczkach, numizmatach, antykach oraz zagranicznych zlotych i srebrnych monetach. Najwazniejsza cecha i wielka zaleta posiadana przez obydwa konta jest tax deferral, co oznacza, ze pieniadze w okresie akumulacyjnym nie sa opodatkowane na biezaco i dzieki temu tempo wzrostu kapitalu jest szybsze niz na tak samo oprocentowanych kontach opodatkowanych.

Biorac pod uwage wymienione cechy obydwoch kont mozna latwo dojsc do wniosku, ze tradycyjne konto IRA jest dobre dla tych, ktorzy po przejsciu na emeryture beda mieli dochody nizsze niz w okresie aktywnosci zawodowej. Beda wtedy w nizszym przedziale podatkowym i beda placic nizsze podatki niz obecnie. Dla tych osob korzystne sa obecne odpisy podatkowe. Dzieki nim maja wiecej pieniedzy na biezace wydatki. Konto Roth-IRA jest wskazane dla tych, ktorzy spodziewaja sie wyzszego, niz obecnie dochodu w okresie emerytalnym. Po przejsciu na emeryture wyplaty z Roth-IRA nie beda podlegaly opodatkowaniu. Nie beda wiec powiekszaly dochodow, a zarazem placonych podatkow.

Posiadacze tradycyjnych IRA (majacy zarobki nizsze niz $100,000) maja mozliwosc zamiany swoich kont na konta Roth-IRA. Od calosci transferowanych pieniedzy trzeba niestety zaplacic podatki. Nalezy to uczynic w roku, w ktorym zostal dokonany transfer. W pierwszym roku istnienia Roth-IRA, czyli 1998 podatki takie mozna bylo rozlozyc na 4 roczne raty. Od 1 stycznia 1999 podatki trzeba placic od razu, w tym samym roku. Co gorsza, podatki trzeba zaplacic pieniedzmi nie pochodzacymi z konta IRA.

Rok 1998 nazywany byl rokiem Roth-IRA. Informacji w mediach bylo bardzo duzo. Bylo tez mnostwo reklam zachwalajacych ten typ IRA. W zwiazku z powyzszym przecietny kandydat na posiadacza IRA ma teraz metlik w glowie i gdy zaklada konto nie zawsze podejmuje racjonalne decyzje. Gdy inwestor nie ma odpowiedniej wiedzy i doswiadczenia w omawianym temacie wskazane jest aby korzystal z uslug doradcy finansowego.

W 1999 roku planowane sa bardzo atrakcyjne zmiany w przepisach regulujacych funkcjonowanie kont emerytalnych, w tym kont IRA. Senator William Roth, ktory byl tworca Roth-IRA planuje w biezacym roku stworzyc nowe przepisy umozliwiajace miedzy innymi wieksze limity wplat na konto IRA oraz likwidujace bariery obecnie uniemozliwiajace wielu chetnym zakladanie kont IRA oraz umozliwiajace odpisy podatkowe osobom, ktore teraz tego nie moga robic.

Mam nadzieje, ze plany pana Roth sie urzeczywistnia i bede mogl juz niedlugo poinformowac Panstwa o nowych i jeszcze lepszych kontach emerytalnych.

Jedna z najczestszych watpliwosci z ktorymi zwracaja sie do nas klienci przygotowujacy sie do rozliczenia dochodow jest pytanie " Co mamy przyniesc ze soba, jakie dane beda potrzebne?"

Ponizej postaram sie pokrotce wyjasnic jakie informacje i dokumenty nalezy przygotowac.

1. Sprawdzic czy numery Social Security sa poprawne, przede wszystkim u osob bedacych na utrzymaniu podatnika. Nalezy zweryfikowac imie, nazwisko oraz numer z karta Social Security. Kazda przekrecona litera lub cyfra powoduje niepotrzebna korespondencje urzedu podatkowego.

2. Potwierdzic status ustalajac czy podatnik jest osoba samotna lub tez pozostajaca w zwiazku malzenskim, w legalnej seperacji, badz rozliczajaca sie osobno bez wspolmalzonka, albo tez czy jest osoba utrzymujaca inne kwalifikujace sie osoby.

3. Przypomniec sobie daty urodzenia dzieci lub innych osob bedacych na utrzymaniu. Rodzice z dziecmi ponizej 17 roku zycia kwalifikuja sie aby otrzymac $400 kredytu na kazde dziecko (dziecko musi miec pobyt staly w Stanach lub byc obywatelem). Kredyt podlega limitom przy przekroczeniu pewnej kwoty dochodu.

4. Zweryfikowac czy osoba bedaca na utrzymaniu podatnika zarobila wiecej niz $2,700?

5. Skompletowac liste kwartalnych przedplat podatkowych na rok 1998 wyslanych z kuponem 1040-ES oraz IL 1040-ES (data, kwota, oraz do jakiego urzedu).

6. Okreslic wysokosc zwrotu stanowego otrzymanego w 1998 za rok 1997 lub poprzednie lata.

7. Ustalic wysokosc wynagrodzenia: Formy informacyjne: W-2 (gdzie zostaly potracone podatki), 1099-Misc (dochod bez potraconych podatkow) - jezeli formy takiej sie nie otrzyma, a zostaly wykonane uslugi na zasadzie umowy zlecenia, "subkontraktorstwa" i zarobiono powyzej $400 z tej dzialalnosci, to nalezy zliczyc zarobek wedlug prowadzonych prywatnie notatek.

8. Nalezy obliczyc dochod od inwestycji: Formy 1099-Intr (odsetki od oszczednosci w bankach), 1099-Div (dywidendy korporacyjne - akcje), 1099-B (kupno i sprzedaz inwestycji) - potrzebna jest ilosc sprzedanych akcji, jakiej firmy, data kupnai sprzedazy, cena sprzedazy, koszty zwiazane ze sprzedaza, kwota zakupu, a w przypadku funduszy zbiorowych - kwota reinwestowanych dywidend wyniklych z decyzji handlu akcjami wewnatrz funduszu zbiorowego przez jego managera (najlepiej wszystkie zestawienia informacyjne wystawione przez fundusz zbiorowy z poprzednich lat).

9. Nalezy uwzglednic sprzedaz prywatnie zamieszkiwanej rezydencji, Forma 1099-S lub dokumenty z "closingu". Jezeli rezydencja byla zamieszkiwana przez podatnika krocej niz 2 lata, transakcja musi byc uwzgledniona na rozliczeniu. Jezeli dluzej, transakcja nie podlega opodatkowaniu, niemniej jednak na wszelki wypadek nalezy przygotowac dokument kupna i sprzedazy tej rezydencji oraz wszystkie koszta, ktore przyczynily sie do podniesienia wartosci posiadlosci.

10. Nalezy przygotowac dokumenty dotyczace sprzedazy posiadlosci wynajmowanej innym - potrzebne sa powyzsze dokumenty kupna i sprzedazy, koszta oraz poprzednie lata rozliczen dla wyliczenia wykorzystanej amortyzacji.

11. Zebrac informacje na temat "Installment Sales" czyli sprzedazy posiadlosci, na ktora pozyczka finansowana jest przez osobe sprzedajaca. Nalezy przygotowac dokument sprzedazy oraz przypomniec sobie kwote finansowana. W przypadku osoby kupujacej - imie, nazwisko, adres oraz odsetki od pozyczki splacanej sprzedajacemu.

12. Obliczyc dochod oraz koszta zwiazane z wynajmowana posiadloscia. Kazda posiadlosc musi byc osobno podliczona. Koszta to: ogloszenia o wynajem, uzycie samochodu w celu dbania o posiadlosc, ubezpieczenie, odsetki od pozyczki, podatki realnosciowe, swiadczenia (gaz, elektryka, woda), reperacje i materialy, i inne zwiazane z wynajmem.

13. Formy informacyjne K-1 z dzialalnosci biznesowej w "S" korporacjach i spolkach.

14. Forma 1099-G informacja o pobranych swiadczeniach w zwiazku z bezrobociem, oraz zwrotem podatku stanowego.

15. Forma SSA-1099, swiadczenia Social Security.

16. Forma 1099-R, dystrybucja calkowita lub czesciowa z kont emerytalnych IRA, kontraktow ubezpieczeniowych, innych kont emerytalnych, profit-sharing, itp.

17. Forma 1098, odsetki od pozyczki w zwiazku z zakupiona nieruchomoscia oraz "punkty" zaplacone przy zakupie.

18. Podatki realnosciowe od posiadlosci.

19. Alimenty wyplacone lub otrzymane od bylych wspolmalzonkow.

20. Czy otrzymany zostal dochod z innych krajow.

21. Jezeli chodzi o osoby pracujace na wlasny rozrachunek, otrzymujace formy 1099-Misc lub nie, nalezy przygotowac: zestawienia bankowe wplat aby wyliczyc dochod lub ksiazki rozliczen gotowkowych. Koszta to: manipulacyjne oplaty potracone przez bank, ogloszenia i reklama, wydatki zwiazane z uzywaniem samochodu, milaz roczny (biznesowy i personalny), dowod zakupu samochodu, finansowanie, ubezpieczenie, wynajem, parkingi, oplaty drogowe, benzyna, wymiany oleju, mycie, reperacje, rejestracja, wymiana "trokow", dowod zakupu i finansowania nowych, itp., zakup majatku biznesowego-czyli srodki trwale (data, kwota, rodzaj zakupu), koszta biezace: telefon, ubezpieczenie biznesu, oplaty ksiegowe, prawne, koszta biurowe, wypozyczalnia sprzetu, podatki, licencje, publikacje, ksiazki, prenumerata, koszta reprezentacyjne, podroze biznesowe, koszta drukow, wizytowki, prezenty ($25 na osobe na rok), koszt pracownikow wynajmowanych (1099-Misc), lub stalych ( W-2) materialy, narzedzia, oplaty pocztowe, ubrania robocze, wynajem lokalu biznesowego, koszt towaru gotowego do sprzedazy z dniem 31 grudnia, ktory jeszcze nie zostal sprzedany, oraz kazdy inny wydatek, bez ktorego biznes nie bylby biznesem takim jaki jest. Powyzsza mieszanka dotyczy roznych kategorii prowadzenia dzialalnosci biznesowych i nie wszystkie dotycza jednego rodzaju biznesu.

22. Inne odpisy to kary za przedwczesne zlikwidowanie kont oszczednosciowych, inwestycje na konta emerytalne IRA, SEP, koszta przeprowadzki (tylko zwiazane ze zmiana pracy) dystans pomiedzy nowa lokalizacja pracy a poprzednim domem musi byc wiecej niz 50 mil od starej lokalizacji pracy i poprzednim domem, oraz nowa praca musi byc podjeta przez przynajmniej 39 tygodni w ciagu pelnych 12 miesiecy od daty przeprowadzki. Koszta kwalifikujace sie to oplaty za przewoz prywatnych rzeczy i koszt przejazdu do nowego miejsca zamieszkania, hotele. 10c za mile plus parkingi i oplaty drogowe.

23. Koszta medyczne podlegaja limitom w zwiazku z dochodem. Dla osob kwalifikujacych sie nalezy przygotowac: koszt ubezpieczenia medycznego, "Medicare", koszt lekarstw wykupionych na recepte oraz insuline, wydatki na opieke lekarska, dentystyczna, szpital, okulary, aparaty sluchowe, dojazd do lekarza i hotel, itp.

24. Donacje charytatywne. Donacja powyzej $250 musi byc udokumentowana.

25. Straty losowe: wypadki samochodowe, zniszczenia ze wzgledu na sztorm, pozar, powodz, wandalizm, kradziez i inne (data, szczegolowa lista zniszczen, wartosc rynkowa przed i po stracie, oryginalna cena majatku zniszczonego lub skradzionego, kwota rekompensaty, ktora wyplacilo ubezpieczenie).

26. Inne odpisy: koszta zwiazane z uzyskaniem inwestycji (konsultacje, prenumeraty, internet, telefon, oplaty kont IRA), koszt oplaty za rozliczenie podatku lub porady, skrytka bankowa, straty hazardowe jezeli jest dochod z hazardu (dokladny opis: data, kwota przegrana, gdzie, jakie maszyny lub gry), koszta edukacji (tylko aby utrzymac lub podniesc kwalifikacje wymagane przez pracodawce), unia.

27. Czy pracodawca zwrocil koszta poniesione przez podatnika zwiazane z wykonywanym zawodem? (samochod, koszta reprezentacyjne, telefony itp). Jezeli nie, a byly wymagane, nalezy przygotowac: kwoty wydane, daty, powody podrozy i ile dni trwaly, daty i miejsca spotkan biznesowych i kwoty wydane na restauracje itp.

28. Wydatki zwiazane z opieka nad dziecmi do 13 roku zycia lub osob niezdolnych do samodzielnego zycia. Kwota, komu zaplacona, adres osoby lub instytucji i jej numer identyfikacyjny. Jezeli osoba wykonuje usluge w domu podatnika, obydwoje podatnik i osoba zatrudniona odpowiedzialne sa za zaplacenie podatku Social Secuity i Medicare od wyplaconej kwoty brutto powyzej $1,100 na rok na osobe zatrudniona.

29. Pozyczki studenckie: Odsetki zaplacone za koszt edukacji w ciagu pierwszych 60 miesiecy splat nie przekraczajace kwoty $1,000. Jezeli zaplacono wiecej niz $600 odsetek instytucja finansowa powinna wyslac Forme 1098-E.

30. Koszta edukacji: Wydatki dotycza oplat za szkoly wyzsze ("post-secondary"), oplaty za godziny kredytowe i inne, ksiazki, sprzet, przybory, ale nie koszta zamieszkania, przejazdu lub utrzymania. Hope Credit - koszta poniesione po 12/31/97 obejmujace pierwsze dwa lata nauki (freshman or sophomore). Lifetime Learning Credit - koszta poniesione po 06/30/98 dotyczace wszystkich studentow.

31. Dzieci podatnika bedace na jego utrzymaniu: Dochod z inwestycji powyzej $700.00 oraz dochod zarobiony powyzej $4,250 musza byc rozliczone.

Tegoroczna reforma podatkowa spowodowala, ze interpretacja przepisow staje sie coraz bardziej skomplikowana. Sa jednak przeslanki, ze system podatkowy zostanie wkrotce znacznie uproszczony, o czym z pewnoscia bede Panstwa informowac na biezaco.

Przypominam ze do 1/31/99 nalezalo wyslac formy 1099-Misc oraz W-2 dla osob zatrudnianych, do 2/28/99 Urzad Podatkowy ma otrzymac oryginal tych form. Do 3/15/99 klienci korporacyjni sa proszeni o skompletowanie swoich ksiazek biznesowych a osoby indywidualne do 4/15/99.